قانون جدید توقیف و رفع توقیف خودرو در مستثنیات دین مهریه | لایحه رفع توقیف

چرا توقیف خودرو در پرونده مهریه تا این حد مهم است؟ در سال‌های اخیر، یکی از اولین اقداماتی که در پرونده‌های مطالبه مهریه انجام می‌شود، توقیف خودرو زوج است. دلیل آن روشن است: خودرو مالی است که سریع شناسایی می‌شود، قابلیت نقدشوندگی دارد و معمولاً ارزش اقتصادی قابل توجهی دارد.

اما از سوی دیگر، بسیاری از زوجین ادعا می‌کنند که خودرو وسیله امرار معاش آنان است و نباید بابت مهریه توقیف شود؛ زیرا مشمول «مستثنیات دین» است. اینجاست که تعارض جدی میان حق زن در وصول مهریه و حق مرد در حفظ حداقل معیشت شکل می‌گیرد.

مستثنیات دین چیست و چه جایگاهی در دعاوی مهریه دارد؟

مفهوم مستثنیات دین در قانون «نحوه اجرای محکومیت‌های مالی» تعریف شده است. قانونگذار با هدف حفظ کرامت انسانی و جلوگیری از سقوط کامل اقتصادی بدهکار، برخی اموال را از توقیف مستثنی کرده است. مهم‌ترین مصادیق مستثنیات دین عبارت‌اند از: منزل مسکونی متناسب با شأن، اثاثیه ضروری زندگی، آذوقه مورد نیاز، ابزار و وسایل کار لازم برای امرار معاش. بنابراین خودرو ذاتاً مستثنی نیست، بلکه فقط در شرایط خاص می‌تواند در قالب «ابزار کار» قرار گیرد.

حتما بخوانید: رفع توقیف اموال در اداره پنجم مهریه

آیا خودرو در مهریه قابل توقیف است؟

مرجع توقیف خودرو هم می تواند دادگاه باشد و هم اجرای اسناد رسمی، در ذیل هر دو مورد را به تفکیک توضیح خواهیم داد.

توقیف خودرو از طریق دادگاه

اصل بر قابلیت توقیف خودرو است. به بیان ساده، هر خودرویی که به نام زوج باشد، در صورت صدور اجراییه مهریه، قابل توقیف است؛ مگر آنکه زوج ثابت کند که آن خودرو مشمول مستثنیات دین است. در عمل، اجرای احکام یا اجرای ثبت بدون بررسی اولیه، خودرو را توقیف می‌کند. سپس اگر زوج مدعی مستثنی بودن آن باشد، باید اعتراض کند و نکته مهم این که بار اثبات مستثنی بودن خودرو بر عهده زوج است، نه زوجه.

حتما بخوانید: شرایط و مراحل گرفتن نفقه ایام گذشته

رویه عملی دادگاه‌ها در توقیف خودرو مهریه

در تجربه عملی پرونده‌های مهریه مشاهده می‌شود:

ابتدا خودرو توقیف سیستمی می‌شود، زوج دادخواست اعتراض به عملیات اجرایی می‌دهد، دادگاه مدارک شغلی را بررسی می‌کند، در صورت احراز ضرورت، دستور رفع توقیف صادر می‌شود، اما نکته مهم این است که رویه قضایی یکسان نیست. برخی شعب سخت‌گیرانه عمل می‌کنند و برخی با نگاه حمایتی بیشتری بررسی می‌کنند.

حتما بخوانید: نمونه دادخواست تعدیل اقساط مهریه

مراحل توقیف خودرو بابت مهریه

1. مرحله اول: صدور اجراییه: پس از صدور حکم مهریه یا صدور اجراییه از دفترخانه ازدواج، عملیات اجرایی آغاز می‌شود.
2. مرحله دوم: استعلام از راهور: از پلیس راهور استعلام مالکیت خودرو گرفته می‌شود.
3. مرحله سوم: توقیف سیستمی: خودرو در سامانه توقیف می‌شود و امکان نقل و انتقال از بین می‌رود.
4. مرحله چهارم: ارزیابی و مزایده: در صورت عدم پرداخت بدهی، خودرو ارزیابی و به فروش می‌رسد.

شرایط مستثنیات بودن خودرو

خودرو زمانی می‌تواند مستثنی از توقیف باشد که سه شرط اساسی وجود داشته باشد:

1. وسیله اصلی امرار معاش باشد
2. منبع درآمد جایگزین وجود نداشته باشد
3. فقدان خودرو موجب اخلال جدی در معیشت شود

دادگاه بررسی می‌کند که آیا توقیف خودرو واقعاً فرد را از حداقل درآمد محروم می‌کند یا خیر.

حتما بخوانید: مصادیق مستثنیات دین در مهریه

توقیف خودرو از طریق اجرای اسناد رسمی

چنانچه زوجه پیش از طرح دادخواست مطالبه مهریه، نسبت به درخواست صدور اجراییه از دفتر ازدواج اقدام نموده باشد، اجرای ثبت کلیه اموال زوج را توقیف خواهد نمود. اگر زوج دارای خودرو باشد، این خودرو نیز در راستای اجراییه قابل توقیف می باشد.

چگونه خودرو را از توقیف خارج کنیم؟

رفع توقیف خودرو در مهریه از سه مسیر اصلی امکان‌پذیر است:

1. اثبات مستثنی بودن خودرو: باید دادخواست اعتراض به عملیات اجرایی تنظیم شود و مدارک زیر ارائه گردد: گواهی اشتغال، جواز کسب، مدارک فعالیت حمل‌ونقل، گردش مالی مرتبط با خودرو
2. صدور حکم اعسار و تقسیط مهریه: اگر اعسار پذیرفته شود و اقساط تعیین گردد، معمولاً توقیف‌ها متوقف یا تعدیل می‌شود.
3. توافق با زوجه: در بسیاری از پرونده‌ها، بهترین راهکار مذاکره و تنظیم توافقنامه است.

نمونه لایحه رفع توقیف خودرو

چنانچه خودروی شما در اجرای اسناد رسمی توقیف شده است، شما باید لایحه ای را به ریاست جرای ثبت ارسال و با دلایل و مدارک موجود درخواست رفع توقیف نمایید.

ریاست محترم اداره ثبت اجرای اسناد رسمی

با سلام

احترما به استحضار می رساند، خودروی متعلق به بنده در آن اداره محترم در راستای مطالبه مهریه توسط زوجه توقیف شده است، با توجه به این که این خودرو تنها دارایی بنده و وسیله امرار معاش بنده می باشد که در آن در تاکسی اینترنتی اسنپ فعالیت می نمایم، لذا خواهشمند است اقدامات لازم در خصوص رفع وسیله نقلیه موصوف مبذول فرمایید

با تشکر و احترام

توقیف خودرو در رهن بانک یا لیزینگ

اگر خودرو در رهن بانک باشد ابتدا طلب بانک کسر می‌شود، فقط مازاد ارزش قابل توقیف است. اگر ارزش خودرو کمتر از بدهی بانکی باشد، عملاً چیزی برای توقیف باقی نمی‌ماند. چنانچه خودرو به صورت اقساطی باشد و سند آن هنوز به نام زوج صادر نشده باشد، قابل توقیف نیست.

حتما بخوانید: انتقال اموال و فرار از دین مهریه

انتقال خودرو قبل از مطالبه مهریه

بسیاری از افراد تصور می‌کنند با انتقال خودرو به نام دیگری می‌توانند از توقیف جلوگیری کنند. اما اگر: انتقال بعد از مطالبه مهریه باشد، یا صوری و بدون ثمن واقعی باشد، می‌تواند مشمول معامله به قصد فرار از دین شود و باطل اعلام گردد. چنین اقدامی حتی ممکن است مسئولیت کیفری ایجاد کند.

کلام پایانی

خودرو ذاتاً مستثنیات دین نیست. فقط در صورت اثبات ابزار کار بودن ممکن است رفع توقیف شود، بار اثبات بر عهده زوج است. انتقال صوری راهکار قانونی نیست.

پرونده‌های توقیف خودرو در مهریه از جمله پرونده‌های تخصصی اجرای محکومیت‌های مالی است و بدون استراتژی حقوقی دقیق، ممکن است منجر به از دست رفتن مال یا تضییع حق شود.

سوالات متداول