طلاق توافقی | شرایط و مراحل طلاق توافقی1404

طلاق توافقی: آیا می‌توانید در کمتر از یک ماه زندگی مشترک را خاتمه دهید؟

طلاق، گاهی تنها راه منطقی برای پایان دادن به زندگی مشترک است، و در این میان، طلاق توافقی به دلیل روند ساده‌تر و کوتاه‌تر، محبوب‌ترین گزینه زوجین ایرانی شده است. این روش زمانی مؤثر است که زن و شوهر نه تنها بر جدایی رضایت کامل دارند، بلکه درباره تمام پیامدهای آن، از مهریه و نفقه گرفته تا حضانت فرزندان، به تفاهم رسیده‌اند. اما این مسالمت‌آمیز بودن، به معنای حذف تشریفات نیست.

این مقاله شما را دقیقاً با آخرین مراحل قانونی طلاق توافقی آشنا می‌کند؛ از اجباری شدن مشاوره پیش از طلاق و ثبت‌نام در سامانه تصمیم تا دریافت گواهی عدم امکان سازش و ثبت نهایی در دفترخانه (با اعتبار سه ماهه). اگر به دنبال سریع‌ترین و کم‌تنش‌ترین راه پایان دادن به ازدواج هستید، آگاهی از این مراحل قانونی، تضمین‌کننده موفقیت شماست.

طلاق توافقی چیست؟

طلاق توافقی نوعی از انحلال نکاح دائم است که زن و شوهر به صورت مشترک و با رضایت دوطرف تصمیم به جدایی می‌گیرند. برخلاف طلاق‌های یک‌طرفه که یکی از زوجین به دلیل اختلاف، عسر و حرج یا سایر دلایل قانونی خواستار جدایی می‌شود، در طلاق توافقی نه تنها اصل طلاق مورد توافق است، بلکه درباره تمامی آثار و تبعات ناشی از طلاق نیز توافق حاصل شده است.

این توافق می‌تواند شامل مواردی چون تعیین تکلیف مهریه، نفقه، حضانت فرزندان، ملاقات با فرزند، جهیزیه، اجرت‌المثل، اموال مشترک و موارد دیگر باشد. ماهیت این نوع طلاق بر پایه تراضی و رضایت دو طرف است و نقش قاضی در این فرایند، تنها بررسی صحت رضایت طرفین، تطبیق توافقات با قانون و صدور حکم طلاق در چارچوب قوانین جاری کشور است.

مراحل طلاق توافقی

فرآیند طلاق توافقی در سال‌های اخیر دستخوش تغییراتی شده است. به ویژه پس از اجباری شدن مشاوره پیش از طلاق، زوجین دیگر نمی‌توانند مستقیماً به دادگاه مراجعه کنند. در ادامه مراحل قانونی طلاق توافقی را به صورت دقیق بررسی می‌کنیم:

ثبت‌نام در سامانه تصمیم و مراجعه به مشاوره

اولین مرحله، ثبت اطلاعات زوجین در سامانه تصمیم (tasmim.mcls.gov.ir) است که زیر نظر سازمان بهزیستی فعالیت دارد. این سامانه برای مدیریت طلاق و ارائه خدمات مشاوره‌ای راه‌اندازی شده و هدف آن، کاهش طلاق‌های شتاب‌زده و ایجاد فرصت برای بازنگری در تصمیم زوجین است. پس از ثبت‌نام، جلسات مشاوره اجباری (حداقل ۳ تا ۵ جلسه) برگزار می‌شود. در پایان اگر زوجین همچنان بر تصمیم خود مصر باشند، مشاور گواهی عدم انصراف از طلاق صادر می‌کند.

حتما بخوانید: همه چیز درباره طلاق

مراجعه به دفاترخدمات الکترونیک قضایی

با در دست داشتن گواهی مشاوره، دادخواست طلاق توافقی باید از طریق دفاتر خدمات قضایی ثبت شود. در این مرحله مشخصات طرفین، موضوع دادخواست و توافقات آن‌ها به ثبت می‌رسد و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به دادگاه خانواده ارجاع خواهد شد . پس از ارجاع پرونده به دادگاه خانواده ، پرونده به یکی از شعب دادگاه خانواده ارسال می‌شود. قاضی دادگاه بر اساس گواهی مشاوره، توافق‌نامه میان زوجین و مدارک پیوست، صحت اراده طرفین را بررسی می‌کند. در برخی موارد، اگر ابهامی در توافق‌ها یا وضعیت فرزند وجود داشته باشد، ممکن است دادگاه از طرفین بخواهد حضور یابند یا مدارک بیشتری ارائه کنند.

 صدور گواهی عدم امکان سازش

در صورت احراز رضایت دو طرف و مطابقت توافقات با قوانین، قاضی اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش می‌نماید. این گواهی به معنای تأیید دادگاه برای ثبت رسمی طلاق در دفاتر ازدواج و طلاق است و از تاریخ صدور، تنها سه ماه اعتبار دارد.

 مراجعه به دفترخانه طلاق و اجرای صیغه

در آخرین مرحله، زوجین یا وکلای آن‌ها با در دست داشتن گواهی عدم امکان سازش، به دفترخانه مراجعه کرده و صیغه طلاق جاری و ثبت رسمی می‌شود. عدم مراجعه ظرف سه ماه، اعتبار گواهی را از بین می‌برد و باید مراحل از ابتدا تکرار شود.

بخشنامه جدید طلاق توافقی 1404

در راستای کنترل افزایش آمار طلاق و هدایت زوجین به سمت تصمیم‌گیری آگاهانه، قوه قضائیه و سازمان بهزیستی طی سال‌های اخیر، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌ها صادر کرده‌اند که ساختار طلاق توافقی را به‌کلی تغییر داده‌اند.

مهم‌ترین تغییرات و الزامات جدید:

مشاوره اجباری قبل از ثبت دادخواست : بر اساس ماده ۲۵ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، شرکت در مشاوره اجباری است. اما تا سال‌های اخیر در عمل اجرا نمی‌شد. طبق بخشنامه‌های جدید، دفاتر خدمات قضایی موظف‌اند از ثبت دادخواست بدون گواهی مرکز مشاوره خودداری کنند.

• الزام به مراجعه به سامانه تصمیم: زوجین باید حتماً از طریق سامانه تصمیم بهزیستی، نسبت به دریافت وقت مشاوره اقدام کنند. مراکز مشاوره موظف‌اند در صورت عدم سازش، گواهی عدم انصراف صادر کنند.
• افزایش نقش مشاوران خانواده: مشاوران نه‌تنها در زمینه روابط خانوادگی مشاوره می‌دهند، بلکه بررسی می‌کنند که توافقات زوجین به ضرر فرزندان یا ناقض حقوق زن نباشد.
• ایجاد محدودیت زمانی برای اجرای طلاق: بر اساس قانون، گواهی عدم امکان سازش فقط تا سه ماه پس از صدور اعتبار دارد. در غیر این‌صورت، باطل شده و کل فرایند باید از ابتدا طی شود.

مزایای طلاق توافقی نسبت به سایر انواع طلاق

طلاق توافقی در مقایسه با طلاق یک‌طرفه مزایای قابل‌توجهی دارد، به‌ویژه برای کسانی که تمایل دارند با کم‌ترین آسیب روانی و مالی، مسیر جدایی را طی کنند.

طلاق توافقی معمولاً سریع‌تر از طلاق‌های غیرتوافقی به نتیجه می‌رسد. زوجین می‌توانند با هم بر سر جوانب مختلف جدایی توافق کنند و بدین وسیله زمان و هزینه‌های مربوط به پروسه‌های قضایی را کاهش دهند.   یکی از بزرگ‌ترین مزایای طلاق توافقی، کاهش تنش و استرس در مقایسه با طلاق‌های شغاف است. در این نوع طلاق، زوجین به جای درگیری و دعوا، سعی می‌کنند به یک توافق صلح‌آمیز برسند. طلاق توافقی می‌تواند به حفظ روابط دوستانه میان زوجین کمک کند. این موضوع به ویژه برای والدینی که فرزندان دارند، بسیار مهم است، زیرا روابط سالم میان والدین به رشد بهینه فرزندان کمک می‌کند.  در طلاق توافقی کنترل بیشتری بر شرایط و توافقات خود دارند. آن‌ها می‌توانند به سلیقه و نیازهای خود توجه کنند و مسائل مربوط به اماکن زندگی، حضانت فرزندان و تقسیم اموال را به صورت متقابل حل کنند.

همچنین در بسیاری از موارد، هزینه دادرسی و وکیل در طلاق توافقی کمتر از طلاق‌های یک‌طرفه است، زیرا فرایند زمان‌بر و چالشی ندارد. نکته دیگر این که به دلیل نبود اختلاف جدی و توافق کامل، پرونده‌های طلاق توافقی معمولاً در مدت یک تا دو ماه به نتیجه می‌رسند. کشمکش و دعوای والدین در طلاق یک‌طرفه، اثرات روانی سنگینی بر فرزندان دارد. در طلاق توافقی، تلاش می‌کنند با حفظ آرامش، از فرزندان محافظت کنند.وقتی همه‌چیز از قبل توافق شده باشد، احتمال بروز دعوای جدید بر سر مهریه، نفقه یا حضانت بسیار کم‌تر است.

مدارک لازم برای طلاق توافقی

برای انجام کامل فرایند طلاق توافقی، ارائه مجموعه‌ای از مدارک الزامی است:

• اصل و تصویر شناسنامه و کارت ملی زوجین
• سند ازدواج (عقدنامه9
• گواهی عدم انصراف از طلاق (از مرکز مشاوره)
• توافق‌نامه کتبی شامل مواردی مانند مهریه، نفقه، حضانت، ملاقات فرزند و سایر موضوعات
• گواهی بکارت (در صورت نیاز دفترخانه) یا گواهی عدم بارداری زوجه
• وکالت‌نامه، در صورت استفاده از وکیل دادگستری

مهریه در طلاق توافقی

مهریه مراحل مطالبه مهریه از طریق دادگاه خانواده از مهم‌ترین حقوق مالی زن است و در طلاق توافقی یکی از اصلی‌ترین محورهای مذاکره محسوب می‌شود. بسته به شرایط، چند حالت برای تعیین تکلیف مهریه وجود دارد:

 بخشش کامل مهریه توسط زوجه: در بسیاری از موارد، زوجه به‌منظور رهایی سریع‌تر، کل مهریه را می‌بخشد. در این صورت باید بخشش مهریه صراحتاً در توافق‌نامه و رأی دادگاه درج شود تا زوجه بعداً نتواند ادعای مطالبه کند.

پرداخت کل یا بخشی از مهریه توسط زوج: در صورت توافق به پرداخت مهریه، طرفین می‌توانند پرداخت را نقدی یا اقساطی تنظیم کنند. جزئیات اقساط باید به‌وضوح مشخص شده باشد.

مهریه عندالاستطاعه یا عندالمطالبه: اگر مهریه هنوز پرداخت نشده و توافقی برای پرداخت آن صورت نگیرد، زوجه می‌تواند بعد از طلاق نیز از طریق مراجع قضایی مطالبه کند. لذا، وضعیت مهریه در طلاق توافقی، باید دقیق و مستند تعیین شود تا دعوای جدیدی شکل نگیرد.

حتما بخوانید: بخشیدن مهریه و گرفتن حق طلاق

نفقه در طلاق توافقی

نفقه نیز مانند مهریه، یکی از حقوق قانونی زن است. در طلاق توافقی، طرفین می‌توانند درباره نفقه گذشته، نفقه ایام عده و حتی نفقه فرزند توافق کنند.

• نفقه ایام زندگی مشترک : اگر زوجه در گذشته نفقه‌ای دریافت نکرده، می‌تواند آن را مطالبه کند یا از آن گذشت کند. این موضوع باید در توافق درج شود.
• نفقه دوران عده : در طلاق رجعی، مرد مکلف به پرداخت نفقه ایام عده است. اگر طلاق بائن باشد، نفقه‌ای در کار نیست مگر زن باردار باشد.
• نفقه فرزندان پس از طلاق : هزینه‌های فرزند برعهده پدر است، حتی اگر حضانت با مادر باشد. زوجین می‌توانند درباره شیوه پرداخت، مبلغ ماهیانه، زمان‌بندی و نحوه انتقال وجه توافق کنند. دادگاه صرفاً در صورت رعایت مصلحت کودک این توافق را تأیید می‌کند.
• حضانت و ملاقات فرزندان در طلاق توافقی : یکی از موضوعات بسیار مهم و حساس در طلاق توافقی، تعیین تکلیف حضانت فرزندان است. قانون مدنی ایران در ماده ۱۱۶۹ مقرر کرده است که:

حضانت فرزند در طلاق توافقی

حضانت فرزند تا سن هفت‌سالگی با مادر و پس از آن با پدر است، مگر آنکه دادگاه تشخیص دهد مصلحت طفل اقتضا می‌کند حضانت به دیگری واگذار شود.

در طلاق توافقی، والدین می‌توانند با رضایت یکدیگر، حضانت فرزند را به یکی از طرفین بسپارند و در مورد نحوه ملاقات، زمان، مکان، تعداد روزها و حتی هزینه‌های مربوط به نگهداری فرزند، موافقت کنند. اما باید توجه داشت که حتی اگر توافقی بین والدین انجام شود، قاضی موظف است مصلحت طفل را بررسی کند. اگر توافق‌نامه‌ای برخلاف مصلحت کودک باشد، دادگاه می‌تواند آن را رد کرده و حضانت را به شکل دیگری تعیین کند. در خصوص ملاقات، پدر یا مادری که حضانت را برعهده ندارد، حق دارد فرزند خود را ملاقات کند. دادگاه باید برای این ملاقات، زمان و مکان مشخصی را در حکم تعیین کند، مگر اینکه زوجین توافق کتبی در این خصوص ارائه دهند.

حتما بخوانید: حضانت فرزند بعد از طلاق 

اجرت‌المثل در طلاق توافقی

یکی دیگر از موارد مهم مالی که در طلاق توافقی باید تکلیف آن روشن شود، اجرت‌المثل ایام زندگی مشترک است.طبق تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی و نیز فتوای مشهور فقها، چنانچه زوجه در طول زندگی مشترک، بدون قصد تبرع (بخشیدن)، در خانه شوهر کار کرده باشد، مستحق دریافت اجرت‌المثل خواهد بود.

در طلاق توافقی، زوجین باید درباره اجرت‌المثل توافق کنند:

• در برخی موارد، زوجه از اجرت‌المثل صرف‌نظر می‌کند.
• گاهی نیز مبلغی به‌عنوان اجرت‌المثل در توافق‌نامه قید می‌شود.
• یا زوجه در توافق‌نامه ذکر می‌کند که ادعایی در این زمینه ندارد.

اگر این موضوع در توافق‌نامه لحاظ نشود، زوجه می‌تواند پس از طلاق نیز برای مطالبه اجرت‌المثل طرح دعوی کند، بنابراین به نفع زوجین است که این بند را دقیقاً مشخص کنند.

استرداد جهیزیه در طلاق توافقی

جهیزیه در قانون مدنی به‌عنوان اموالی شناخته می‌شود که از سوی زوجه به منزل مشترک آورده شده و مالکیت آن متعلق به اوست.در طلاق توافقی معمولاً یکی از این دو حالت رخ می‌دهد:

• زوجه تقاضای استرداد جهیزیه را می‌دهد و زوج موافقت می‌کند. در این صورت باید لیست جهیزیه به تأیید طرفین برسد و بازپس‌گیری در حضور شاهد یا صورتجلسه رسمی انجام شود.
• یا اینکه زوجه اعلام می‌کند جهیزیه را دریافت کرده و ادعایی ندارد.

وضعیت طلاق توافقی در صورت بارداری زوجه

یکی از سؤالات رایج در طلاق توافقی، این است که اگر زن باردار باشد، آیا طلاق توافقی امکان‌پذیر است؟

• پاسخ مثبت است؛ اما باید شرایط زیر رعایت شود:
• زوجین باید موضوع بارداری را در توافق‌نامه قید کنند.
• زوجه باید نفقه دوران بارداری و هزینه زایمان و نگهداری نوزاد را از زوج مطالبه کند یا از آن صرف‌نظر نماید.
• حضانت نوزاد و نحوه ملاقات پس از تولد باید به‌صورت دقیق مشخص شود.
• دفترخانه رسمی نیز موظف است در زمان اجرای صیغه طلاق، وضعیت بارداری زوجه را احراز کند و در صورت عدم ارائه گواهی بارداری یا بکارت، ممکن است ثبت طلاق را متوقف کند.

امکان رجوع پس از طلاق توافقی

منطور از رجوع در طلاق این است که مرد می تواند در زمان عده طلاق ، به زن رجوع کند ، به عبارتی از طلاق عدول کند و مجدد با زوجه به زتدگی مشترک برگردد.

بسته به نوع طلاق صادره، امکان رجوع یا عدم رجوع متفاوت خواهد بود:

• اگر طلاق توافقی در قالب طلاق رجعی صادر شود (که در اغلب موارد همین‌گونه است)، زوج در ایام عده می‌تواند بدون نیاز به عقد جدید به زن رجوع کند.
• اگر طلاق در قالب خلع و بائن باشد (مثلاً زن مهریه را کامل بذل کرده و اعلام کرده حق رجوع ندارد)، امکان رجوع بدون عقد جدید وجود ندارد.

در طلاق توافقی، زوجین می‌توانند توافق کنند که طلاق از نوع بائن باشد، به شرط اینکه زوجه مهریه را بذل کند و حق رجوع از مرد سلب شود. این موضوع باید صریحاً در رأی دادگاه و گواهی عدم امکان سازش قید شود.

هزینه‌های طلاق توافقی

هزینه طلاق توافقی شامل چند بخش است:

• هزینه مشاوره در مراکز بهزیستی (عموماً بین ۳۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان)
• هزینه دادرسی و ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
• حق‌الوکاله وکیل (در صورت داشتن وکیل)
• هزینه دفترخانه طلاق برای اجرای صیغه طلاق و ثبت آن

مجموع این هزینه‌ها ممکن است بین ۲ تا ۱۰ میلیون تومان متغیر باشد، بسته به اینکه وکیل گرفته شود یا نه، و همچنین شرایط پرونده نیز موثر می باشد.

کلام پایانی

طلاق توافقی مسیری است برای افرادی که تصمیم به پایان زندگی مشترک گرفته‌اند، اما نمی‌خواهند وارد دعوا و تنش‌های حقوقی شوند. این مسیر، در صورت استفاده صحیح، می‌تواند با کم‌ترین هزینه و آسیب روانی، قانونی‌ترین و انسانی‌ترین شیوه جدایی باشد.

اما شرط موفقیت در طلاق توافقی، آگاهی کامل از حقوق و تعهدات، و بهره‌گیری از مشاوره حقوقی مناسب است.

سوالات متداول

اگر تصمیم به طلاق توافقی دارید، بهتر است قبل از هر اقدام، از مشاوره یک وکیل متخصص خانواده بهره‌مند شوید تا مراحل قانونی را بدون استرس و در کوتاه‌ترین زمان طی کنید.
وکلای مؤسسه حقوقی دادرس با تجربه فراوان در پرونده‌های طلاق توافقی، می‌توانند تمام مراحل از ثبت دادخواست تا صدور رأی و اجرای طلاق در دفترخانه را بدون نیاز به حضور شما انجام دهند.
برای دریافت مشاوره فوری و بررسی وضعیت پرونده خود، همین حالا با ما تماس بگیرید تا در کنار شما بهترین تصمیم را بگیریم