مطالبه حق سرقفلی (کسب و پیشه) | نحوه مطالبه و تعیین مبلغ سرقفلی

حق سرقفلی (کسب و پیشه) یکی از پیچیده‌ترین مباحث حقوقی در روابط موجر و مستأجر تجاری است که بسیاری از افراد در ارتباط با آن اطلاعات دقیقی ندارند. آیا می‌دانید چه زمانی می‌توانید درخواست مطالبه حق سرقفلی کنید و چطور می‌توان مبلغ آن را تعیین کرد؟

در این مقاله، به شما راهنمایی می‌کنیم که چگونه سرقفلی را مطالبه کنید و چه مدارکی برای این کار لازم است. همچنین، ما در اینجا تجربه‌های حقوقی و عملی گروه وکلای دادرس را با شما به اشتراک می‌گذاریم تا بتوانید در این مسیر بهتر تصمیم‌گیری کنید.

حق سرقفلی چیست؟

سرقفلی(حق کسب و پیشه) مبلغی است که  از  دسترنج مستاجر حاصل می گردد، اصولا عموم مردم حق کسب و پیشه را در جامعه سرقفلی می نامند، در صورتی که این تصور اشتباه است و مبلغی که مالک یا مستاجر دوم به مستاجر اول به دلیل رونق ملک می پردازند، حق کسب و پیشه است که عموم مردم آن را سرقفلی می نامند.

حق سرقفلی چگونه ایجاد می شود؟

حق سرقفلی بر مبنای یکی از سه حالت ذیل ایجاد می گردد:

1-در زمان تنظیم قرارداد اجاره، مستاجر مبلغی را تحت عنوان خرید سرقفلی به مالک می پردازد و این مبلغ در قرارداد نوشته می شود. در این صورت در زمان تخلیه ملک، مالک باید سرقفلی را به نرخ روز محاسبه کرده و به مستاجر پرداخت نماید. (ماده ۶ قانون روابط موجر و مستاجر ۱۳۷۶)

2-در زمان تنظیم قرارداد اجاره، مالک و مستاجر توافق می کنند که مالک ملزم است هر ساله در صورت تمایل مستاجر، مورد اجاره را به او با همان قیمت پیشین اجاره بدهد، در این حالت اگر با اتمام قرارداد، مالک خواهان تخلیه ملک باشد باید مبلغی را تحت عنوان سرقفلی به مستاجر پرداخت نماید. (ماده 7 قانون روابط موجر و مستاجر ۱۳۷۶)

3-در زمان تنظیم قرارداد اجاره، مالک و مستاجر توافق می کنند که مالک، هر ساله مورد اجاره را با نرخ اجاره متعارف به همین مستاجر اجاره بدهد در اینصورت اگر مالک خواهان تخلیه ملک باشد باید مبلغی را تحت عنوان سرقفلی به مستاجر پرداخت نماید. (ماده 8 قانون روابط موجر و مستاجر ۱۳۷۶)

چه اشخاصی حق مطالبه سرقفلی دارند؟

افرادی که حق مطالبه سرقفلی دارند شامل مستأجر اصلی که مبلغی بابت سرقفلی پرداخت کرده یا در قرارداد، حق سرقفلی برای او محفوظ شده است. وراث قانونی مستأجر متوفی نیز می‌توانند سرقفلی مورث خود را مطالبه کنند. انتقال گیرندگان قانونی حق سرقفلی که با رعایت ضوابط قانونی، این حق به آنها منتقل شده باشد، نیز مشمول این حق می‌شوند.

نحوه مطالبه سرقفلی

در قراردادهای اجاره موضوع قانون روابط موجر و مستاجر سال ٧٦، اگر مالک بر اساس حکم تخلیه اقدام به تخلیه ملک نماید، مستاجر در مواردی که مستحق دریافت سرقفلی است، می تواند همزمان با دادخواست تخلیه با پس از آن، سرقفلی را مطالبه نماید.

صدور حکم به تخلیه مستند به قانون مدنی، مانع از مطالبه بهاء عادلانه روز سرقفلی، از جانب مستاجر نیست، چراکه این امر (صدور حکم تخلیه) مانعی جهت استفاده از شمول قانون موجر و مستاجر 1376 ندارد.

دادگاه در جلسه رسیدگی با ارجاع پرونده به کارشناسرسمی دادگستری، ارزش سرقفلی را به نرخ روز محاسبه و تعیین و مالک را به پرداخت آن محکوم می نماید.

حتما بخوانید: آیا انتقال سرقفلی بدون اجازه مالک امکان پذیر است؟

دادخواست مطالبه سرقفلی

در قراردادهای اجاره ، موضوع قانون روابط موجر و مستأجر سال 1376 ، اگر مالک بر اساس حکم تخلیه ای که توسط دادگاه صادر می شود ، اقدام به تخلیه ی ملک کند. مستأجر در مواردی که مستحق دریافت حق سرقفلی است. می تواند هم زمان با دادخواست تخلیه از سوی موجر و یا پس از آن اقدام به مطالبه سرقفلی کند .

اگر مالک در پایان مدت قرارداد اجاره ، دادخواست تخلیه مطرح نکند. مستأجر می تواند ، بدواً دادخواست مطالبه ی سرقفلی را به دادگاه تقدیم کند. مقدمه این دادخواست آن است که مستأجر ملک را تخلیه کرده و به مالک تحویل دهد. و در صورت استنکاف مالک از تحویل گرفتن ملک ، آن را به دادگاه تحویل دهد .دادگاه پس از برگزاری جلسه رسیدگی با ارجاع پرونده به کارشناس رسمی دادگستری ، بهای سرقفلی را بر اساس قیمت عادله ی روز محاسبه کرده و موجر را به پرداخت سرقفلی محکوم می کند.

نحوه محاسبه مبلغ سرقفلی به چه صورت است؟

محاسبه میزان سرقفلی تابع عوامل متعددی است که کارشناسان رسمی دادگستری آن را تعیین می‌کنند. موقعیت جغرافیایی ملک یکی از مهم‌ترین فاکتورهاست که ارزش سرقفلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مساحت و ابعاد ملک، قدمت بنا، وضعیت رونق کسب و کار در منطقه، و میزان تردد و شهرت محل نیز در ارزش‌گذاری سرقفلی مؤثر هستند. همچنین، سابقه فعالیت تجاری مستأجر، میزان سرمایه‌گذاری انجام شده توسط او، و عرف محلی در مطالبه سرقفلی تأثیرگذار است. در عمل، محاسبه دقیق سرقفلی نیازمند ارزیابی کارشناسی است که با توجه به جمیع جهات صورت می‌گیرد.

مرجع صالح برای رسیدگی به دعوای سرقفلی

مرجع رسیدگی مطالبه سرقفلی، دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک است. بنابراین اگر مملک تجاری در شهر دیگری است، باید در همان حوزه قضایی طرح دعوا شود.

اجرای حکم و وصول مبلغ سرقفلی

پس از صدور رای مبنی بر محکومیت مالک به پرداخت سرقفلی و قطعیت آن، اجرائیه صادر و به مالک ابلاغ می شود که ظرف ١٠ روز از تاریخ ابلاغ نسبت به پرداخت سرقفلی اقدام نماید، در صورت عدم پرداخت مالک ظرف مهلت مقرر، مستاجر می تواند اقدام به توقیف اموال مالک نماید.

جمع‌بندی

به صورت کلی دعاوی مربوط به سرقفلی(حق کسب و پیشه) از پیچیده ترین دعاوی ملکی در مراجع قضایی می باشد. از آن جا که دعوی مطالبه حق سرقفلی نیز زیر مجموعه این دعاوی می باشد، بهتر است حتما قبل از اقدام با وکلای متخصص در این حوزه مشورت نمایید، چرا که کوچکترین اشتباه باعث از بین رفتن حق مالک سرقفلی خواهد شد.

سوالات متداول