گواهی انحصار وراثت 1404| صفرتاصد انحصار وراثت

منظور از انحصار وراثت فرآیندی است که اموال فرد فوت شده با استفاده از قوانین و مقررات تعیین تکلیف می‌شود. در این فرایند نیاز است که وارثان متوفی شناسایی و مقدار سهم هر یک از آن‌ها مشخص گردد. در این صورت تنها افرادی که به عنوان وارث شناخته خواهند شد، از ماترک متوفی مالی را به عنوان ارث دریافت خواهند کرد. اصلی‌ترین علتی که باید از طریق قانون و دستگاه قضا مراحل مربوط به انحصار وراثت را انجام داد؛ جلوگیری از اختلافات احتمالی میان وراث است.

گواهی انحصار وراثت یا حصر وراثت، به گواهی اطلاق می شود که توسط دادگاه صلح صادر می شود و در آن نام کلیه ورثه قید می شود. زمان صدور گواهی فوق اصولا یک ماه می باشد، این دعوی، یک دعوی غیر مالی می باشد.

پیش نیاز تقسیم ماترک متوفی، گواهی انحصار وراثت می باشد، پس تا زمانی که گواهی مذکور اخذ نشده باشد، امکان شناسایی و تقسیم اموال متوفی وجود ندارد.

مدارک لازم برای درخواست گواهی انحصار وراثت

• گواهی فوت: از سال 1395 به بعد در برخی از استان ها گواهی فوت به صورت الکترونیکی صادر می شود
• استشهادیه محضری
• شناسنامه وراث
• شناسنامه متوفی
• گواهی تسلیم اطهارنامه مالیاتی برای متوفیان قبل از سال ۹۵ که تاکنون اقدامی نکرده اند

 ممکن است که به هر دلیل یکی از وراث یا حتی به چند نفر از آنها دسترسی نباشد و یا همکاری لازم را نداشته باشند و یا خارج از کشور باشند. به عبارت دیگر به مدرک شناسنامه ایشان دسترسی نیست در این موارد به تقاضای ذی نفع شورای حل اختلاف از اداره ثبت احوال در این خصوص استعلام می کند.

گواهی انحصار وراثت را از کجا بگیریم؟

جهت اخذ گواهی انحصار وراثت وراث یا بازماندگان یا شخصی که پیگیر اخذ گواهی انحصار وراثت است با در دست داشتن مدارکی می­بایست به دادگاه صلح  آخرین محل اقامت متوفی رجوع کند.  مدارکی که جهت اخذ گواهی انحصار وراثت می بایست ارائه گردد شامل گواهی فوت یا شناسنامه باطل شده متوفی، استشهادیه محضری، اصل شناسنامه وراث، وصیت نامه رسمی متوفی، عقدنامه یا رونوشتی از عقدنامه متوفی و در انتها گواهی مالیات بر ارث است.

قبل از تاسیس دادگاه صلح، مرجع صدور گواهی حصر وراثت شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی بود ولی با تاسیس دادگاه صلح، صدور گواهی حصر وراثت در صلاحیت این دادگاه قرار گرفته است. البته در حال حاظر با توجه به بر خط بودن سیستم ثبت احوال، صدور گواهی انحصار وراثت به صورت انلاین خواهد بود.

پس از ارائه این مدارک و ارائه دادخواست جهت دریافت گواهی انحصار وراثت در دفاتر الکترونیک خدمات قضایی، دادگاه صلح آگهی در خصوص فرد متوفی در روزنامه کثیرالانتشار منتشر کرده و به مدت ۴۰ روز گواهی را صادر نمی­کند.

دلیل انتشار آگهی اطلاع رسانی است تا در صورت وجود ورثه دیگر، به دادگاه صلح رجوع کرده و مدارک خود را ارائه نماید. در صورت عدم مراجعه فردی به عنوان وراث متوفی در بازه زمانی ۴۰ روزه، گواهی انحصار وراثت از سوی شورای حل اختلاف ارائه می­شود.

قانون جدید گرفتن گواهی انحصار وراثت 1404

از چهارم مرداد ماه 1404، گزینه های (( درخواست ، اعتراض ، ابلاغ ، و دریافت گواهی انحصار وراثت )) به سامانه سهیم (( سامانه هویت یکتای ملی ایرانیان )) ثبت احوال اضافه شده است.

طبق بند (ث) ماده 113 قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت و آیین نامه اجرای آن، از ابتدای مرداد ماه 1404 کلیه درخواست های صدور گواهی انحصار وراثت صرفا از طریق سامانه سهیم به نشانی سامانه سهیم ثبت احوال انجام می شود.

سامانه سهیم ثبت اخوال عنوان سامانه ای است که توسط سازمان ثبت احوال با اهدافی نظیر تحقق نظام هویت معتبر در فضای مجازی و دسترسی اینترنتی به اطلاعات سببی و نسبی و شجره نامه شهروندانی ایرانی راه اندازی شده و ثبت نام و ورود به درگاه سایت از طریق سایت https://www.sahim.sabteahval.ir/ می باشد.

چگونه گواهی انحصار وراثت را آنلاین و سریع دریافت کنیم؟

بر اساس برنامه‌ریزی جدید، از مردادماه ۱۴۰۴، وظیفه صدور گواهی انحصار وراثت از قوه قضائیه به سازمان ثبت احوال کشور واگذار شده است. این تغییر با هدف کاهش فرآیندهای اداری و تسهیل خدمات‌رسانی انجام شده است.

فرآیند خودکار و سریع صدور گواهی

پس از ثبت رسمی فوت فرد در سامانه ثبت احوال، اطلاعات لازم به صورت خودکار و ظرف مدت ۲۰ روز جمع‌آوری شده و گواهی انحصار وراثت به صورت خودکار صادر می‌شود. نتیجه از طریق پیامک به وراث اطلاع‌رسانی می‌شود.

دریافت آنلاین گواهی از سامانه سهیم

وراث می‌توانند با احراز هویت در سامانه «هدی»، گواهی خود را به صورت رایگان از سامانه «سهیم ثبت احوال» به نشانی www.sahim.sabteahval.ir دریافت کنند. این گواهی قابل استعلام بوده و نیاز به مراجعه حضوری ندارد.

امکان درخواست زودهنگام و پیگیری وضعیت

وراث در صورت تمایل می‌توانند زودتر از ۲۰ روز برای دریافت گواهی اقدام کنند. با مراجعه به سامانه سهیم و ثبت درخواست در بخش «درخواست گواهی انحصار وراثت»، می‌توانند فرآیند را سریع‌تر دنبال و به صورت آنلاین از وضعیت صدور گواهی مطلع شوند.

اعتراض به گواهی

ذی‌نفعان در صورت اعتراض به محتوای گواهی، تا ۱۰ روز پس از دریافت پیامک فرصت دارند اعتراض خود را در سامانه سهیم ثبت و پیگیری کنند. در غیر این صورت، گواهی قطعی تلقی می‌شود.

دادگاه صالح رسیدگی به اعتراضات مربوط به گواهی انحصار وراثت

صلاحیت دادگاه صلح در امور حصر وراثت بر اساس بند 6 ماده 12 قانون شورای حل اختلاف مصوب 1402، رسیدگی به حصر ورثه (انحصار وراثت) در صلاحیت دادگاه صلح قرار دارد. این حکم شامل اعتراض به رای هیات حل اختلاف (موضوع ماده 3 قانون ثبت اخوال مصوب 1355 ) درباره گواهی حصر وراثت نیز می شود. بنابر این عبارت دادگاه ذی صلاح در ماده 13 آیین نامه مذکور، به دادگاه صلح اشاره دارد.

اقدامات بعد از صدور گواهی حصر وراثت

بعد از صدور گواهی حصر وراثت و مشخص شدن وراث، اگر اموال متوفی معلوم و مشخص باشد و ورثه در این خصوص هیچ اختلافی با یکدیگر نداشته باشند، می توانند ماترک متوفی را پس از تادیه دیون بین خود تقسیم کنند ولیکن اگر اموال متوفی مشخص نیست یا بین ورثه اختلافی در این خصوص وجود دارد باید به ترتیب ذیل عمل شود.

عدم شناسایی ماترک متوفی

اگر مشخص نباشد که متوفی چه اموالی داشته یا اینکه اسناد آن معلوم نباشد ، یا مقدار ترکه یا دیون متوفی معلوم نیست، باید نسبت به تحریر ترکه و تصفیه اقدام نمود.

تحریر ترکه چیست ؟

 مستند به  ماده 206 قانون امور حسبی، مقصود از تحریر ترکه، تعیین مقدار ترکه و دیون متوفی می باشد که این درخواست از طرف ورثه یا نماندگان قانونی آنها و وصی پذیرفته خواهد شد.

تصفیه ترکه چیست ؟

مستند به ماده 260 قانون امور حسبی، مقصود از تصف9یه ترکه تعیین دیون و حقوق بر عهده متوفی و پرداخت آنها و خارج کردن مورد وصیت از ماترک می باشد.

عدم همکاری ورثه در فروش یا تقسیم ماترک متوفی

مستند به ماده 300 قانون امور حسبی، در صورت تعدد ورثه، اگر بعضی از وراث در خصوص تقسیم یا فروش اموال متوفی همکاری لازم را انجام ندهند، ورثه می توانند از دادگاه درخواست تقسیم سهم خود را از سهم سایر ورثه بخواهند. البته این امر مستلزم این می باشد که ماترک متوفی قابلیت تقسیم را داشته باشد وگرنه در صورتی که ماترک قابل تقسیم نباشد، هر یک از شرکا درخواست فروش مال مشاع را مطرح و مال مذکور فروخته و بهای آن بین وراث تقسیم می شود. شناسایی و تقسیم اموال متوفی وجود ندارد.

سوالات متداول