مواجهه با نقض حقوق در محیط کار، از جمله عدم پرداخت کامل حقوق، مزایای قانونی یا بیمه، کارگر را در موقعیت دشواری قرار می‌دهد که چاره‌ای جز شکایت از کارفرما در اداره کار باقی نمی‌ماند. هرچند این فرآیند حقوقی ابزاری قدرتمند برای احقاق حق و برقراری عدالت است، اما نگرانی‌های زیادی در مورد عواقب احتمالی و پیچیدگی‌های اجرایی آن وجود دارد.

برخلاف تصور رایج، شکایت به اداره کار نیازمند پیگیری مستمر، ارائه مدارک متقن و آشنایی با مراحل تخصصی هیئت‌های تشخیص و حل اختلاف است. همچنین، بسیاری از کارگران از این نکته مهم بی‌اطلاع هستند که حتی بدون وجود قرارداد کار کتبی یا پس از گذشت زمان طولانی، همچنان حق شکایت دارند.

در این مقاله، راهنمای جامع و گام‌به‌گام ثبت شکایت از کارفرما از طریق سامانه جامع روابط کار، مهلت قانونی، نحوه رسیدگی به پرونده و اقدامات ضروری پس از صدور رأی نهایی را بررسی خواهیم کرد تا با آگاهی کامل در مسیر قانونی خود قدم بردارید.

تعریف کارگر و کارفرما

قانون  کار، کارگر یا کارمند را اینگونه تعریف نموده است، ((کارگر از لحاظ این قانون کسی است که به هر عنوان در مقابل دریافت حق‌السعی اعم از مزد، حقوق، سهم سود و سایر مزایا به درخواست‌کارفرما کار می‌کند)) و منظور از کارفرما (( شخصی است حقیقی یا حقوقی که کارگر به درخواست و به حساب او در  مقابل دریافت حق‌السعی کار می‌کند)).

زمانی که شخصی به عنوان کارمند یا کارگر در شرکتی مشغول به فعالیت می باشد، در صورتی که کارفرما یا شرکت، از پرداخت حقوق و مزایای کارمند یا کارگر خودداری نماید، کارگر می تواند نسبت به دریافت کلیه مزایای قانونی خود از کارفرما در مراجع حل اختلاف کارگر و کارفرمایی شکایت نماید.

مراحل شکایت از کارفرما در سایت اداره کار

در صورتی که به عنوان کارگر با تخلفاتی از سوی کارفرمای خود مواجه شده‌اید، حق دارید از طریق مراجع قانونی از جمله سایت اداره کار شکایت خود را ثبت نمایید. دفتر وکالت دادرس به عنوان یکی از دفاتر حقوقی معتبر در زمینه دعاوی کار، آماده است تا شما را در این مسیر همراهی نماید.

مراحل شکایت به ترتیب ذیل می باشد:

1-احراز هویت

• ابتدا وارد سامانه جامع روابط کار (mcls.gov.ir) شوید.
• برای ثبت شکایت، احراز هویت الزامی است. شما می‌توانید با استفاده از کد ملی و شماره همراه خود، نسبت به احراز هویت اقدام نمایید.
• در صورتی که قبلاً در سامانه ثبت‌نام کرده باشید، با استفاده از نام کاربری و رمز عبور خود وارد شوید.

2-ثبت شکایت

• پس از احراز هویت، به بخش ثبت شکایت مراجعه کنید.
• در این بخش، باید اطلاعات کاملی از جمله نوع تخلف، تاریخ وقوع، اسناد و مدارک مرتبط و خواسته خود را به صورت دقیق و شفاف وارد نمایید.
• توجه داشته باشید که هرگونه اشتباه در وارد کردن اطلاعات، ممکن است به طولانی شدن روند رسیدگی منجر شود.

3-پیگیری پرونده

• پس از ثبت شکایت، یک کد پیگیری به شما اختصاص داده می‌شود.
• با استفاده از این کد، می‌توانید به صورت آنلاین وضعیت پرونده خود را پیگیری نمایید.
• معمولاً اداره کار پس از بررسی اولیه شکایت، شما را برای تشکیل جلسه رسیدگی دعوت می‌نماید.

4-جلسه رسیدگی

• در جلسه رسیدگی، هر دو طرف (کارگر و کارفرما) به همراه وکیل خود حضور می‌یابند.
• در این جلسه، دلایل و ادعاهای هر دو طرف بررسی شده و تصمیم نهایی توسط هیات تشخیص صادر می‌شود.

5-اعتراض به رای

• در صورتی که با رای هیئت تشخیص موافق نباشید، می‌توانید ظرف مهلت قانونی به آن اعتراض نمایید.
• اعتراض شما در هیئت تجدید نظر بررسی خواهد شد.

بعد از بررسی دادنامه صادره از هیات بدوی توسط هیات حل اختلاف، در صورتی که رای شما دارای ایراد قانونی نباشد اعتراض شما رد و رای تایید می شود و در صورتی که اعتراض شما پذیرفته شود، هیات حل اختلاف نسبت به صدور رای جدید اقدام خواهد نمود.

شکایت کارگر از کارفرما بابت بیمه نکردن

یکی از مهم‌ترین حقوق کارگران، برخورداری از پوشش بیمه‌ای است. کارفرما موظف است طبق قانون، کارگران خود را بیمه کند. در صورت عدم انجام این وظیفه، کارگر می‌تواند از کارفرما شکایت کند. عواقب عدم پرداخت حق بیمه توسط کارفرما بسیار جدی است و می‌تواند شامل جریمه‌های سنگین و حتی پیگرد قانونی باشد.

مواردی که کارگر می‌تواند به دلیل عدم پوشش بیمه‌ای شکایت کند عبارتند از:

• عدم ثبت نام در سازمان تامین اجتماعی: اگر کارفرما کارگر را در سازمان تامین اجتماعی ثبت نام نکرده باشد، کارگر می‌تواند شکایت کند.
• قطع بیمه‌ بدون دلیل موجه: قطع بیمه‌ کارگر بدون دلیل موجه و قانونی، تخلف محسوب می‌شود و کارگر می‌تواند به آن اعتراض کند.
• پرداخت ناقص حق بیمه: اگر کارفرما حق بیمه را به صورت کامل پرداخت نکرده باشد، کارگر می‌تواند از وی شکایت کند.

شکایت از کارفرما بابت حقوق

حقوق کارگران یکی از مهم‌ترین حقوق آن‌هاست و کارفرما موظف است طبق قرارداد و قانون، حقوق کارگران را به طور کامل و به موقع پرداخت کند. در صورت عدم پرداخت حقوق یا پرداخت ناقص آن، کارگر می‌تواند از کارفرما شکایت کند.

از جمله مواردی که کارگر می‌تواند به دلیل عدم پرداخت حقوق شکایت کند:

• تاخیر در پرداخت حقوق: پرداخت نکردن حقوق در موعد مقرر، تخلف محسوب می‌شود.
• پرداخت کمتر از مبلغ توافق شده در قرارداد: اگر مبلغ پرداختی کمتر از مبلغ توافق شده در قرارداد باشد، کارگر می‌تواند شکایت کند.
• عدم پرداخت مزایای قانونی: کارگر حق دارد از تمامی مزایای قانونی مانند اضافه کاری، پاداش و سنوات بهره‌مند شود. عدم پرداخت این مزایا نیز قابل پیگیری است.

مهلت شکایت از کارفرما

در خصوص مهلت شکایت از کارفرما باید گفت که قانونگذار هیچ مهلتی را برای طرح شکایت مقرر نکرده است، بدین توضیح که چنانچه کارمند یا کارگری از محل کار اخراج شود، می تواند حتی بعد از گذشت یک یا دو سال نسبت یه ظرح شکایت اقدام نماید.

مطابق توضیحات ارائه شده، درصورتی که کارمند یا کارگری از کار خود اخراج شده باشد و بنا به دلایلی فعلا تمایلی به شکایت از کارفرمای خود نداشته باشد، می تواند هر زمان که بخواهد نسبت به طرح شکایت اقدام نماید.

اقدامات بعد  از صدور رای در هیات حل اختلاف کارگر و کارفرما

بعد از صدور رای از هیات بدوی، در صورتی که طرفین به رای صادره اعتراض نموده باشند، مرجع بعدی، هیات حل اختلاف می باشد. بعد از صدور رای از هیات حل اختلاف، در صورتی که کارفرما محکوم شده باشد که مبلغی را به کارگر یا کارمند پرداخت نماید، باید مبلغ مذکور به کارمند پرداخت کند و درصورتی که هیچ اقدامی در این خصوص انجام ندهد، کارمند یا کارگر باید از طریق دادگاه درخواست صدور اجراییه برای رای هیات حل اختلاف کارگر و کارفرما نماید.

کارمند یا کارگر باید با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی دادخواست خود را مبنی بر صدور اجراییه ثبت کند و شعبه دادگاه مکلف است در این خصوص اجراییه صادر کند و مهلت 10 روزه جهت پرداخت طلب کارمند یا کارگر، به کارفرما خواهد داد. در صورتی که کارفرما مبلغ بدهی را به حساب دادگاه واریز نکند، کارمند یا کارگر باید درخواست نماید که پرونده جهت توقیف اموال کارفرما به اجرای احکام ارسال شود.

اهمیت استفاده از خدمات وکیل اداره کار

• تخصص و تجربه: وکیل اداره کار با قوانین و رویه‌های قضایی آشنا بوده و می‌تواند به بهترین نحو از حقوق شما دفاع نماید.
• صرفه جویی در وقت و هزینه: وکیل با انجام کلیه مراحل حقوقی، به شما کمک می‌کند تا در وقت و هزینه خود صرفه‌جویی کنید.
• افزایش احتمال موفقیت: با کمک وکیل، شانس موفقیت در پرونده شما افزایش می‌یابد.

کلام پایانی

دعاوی کارگر و کارفرمایی علیرغم ظاهر ساده، دارای پیچیدگی های خاص خود می باشد. اصولا اکثر اشخاصی که به دلایلی از کار اخراج می شوند یا ترک کار می کنند به دلیل عدم وجود قرارداد کار،  تمایلی به شکایت از کارفرما و احقاق حق خود ندارند و گمان می کنند که چون فاقد قرارداد کار می باشند پس با شکایت راه به جایی نخواهند برد. در صورتی که از این موضوع بی اطلاع می باشند که حتی با وجود عدم قرارداد کار، بازهم می توان از کارفرما شکایت نمود. پس بهتر است در این خصوص با وکلای با تجربه در این حوزه مشورت نمود.

سوالات متداول