مجازات خرید و فروش مشروبات الکلی

در نظام حقوقی ایران که مبتنی بر احکام فقهی اسلامی است، خرید، فروش، حمل، نگهداری و مصرف مشروبات الکلی جرم‌انگاری شده و برای آن مجازات‌های سنگینی در نظر گرفته شده است. این جرم هم جنبه حدی دارد و هم ممکن است در قالب تعزیر مورد پیگرد قرار گیرد. در این مقاله، به‌طور کامل به بررسی ارکان جرم خرید و فروش مشروبات الکلی، مجازات‌های قانونی آن، نحوه شکایت، فرآیند رسیدگی در دادگاه و سوالات متداول خواهیم پرداخت.

تعریف مشروبات الکلی

در قوانین ایران، مشروبات الکلی هر نوع مایع حاوی الکل است که مست‌کننده باشد؛ چه به‌صورت صنعتی تولید شده باشد یا سنتی. تفاوتی نمی‌کند نوشیدنی حاوی الکل از کشور خارجی وارد شده باشد یا در داخل ایران تولید شده باشد، به هر حال مشمول ممنوعیت قانونی است.

حتما بخوانید: مطابق قانون، مصرف مسکرات جرم بوده و فرد خاطی به مجازات مصرف مسکرات محکوم خواهد شد.

مستندات قانونی جرم خرید و فروش مشروبات الکلی

• ماده ۷۰۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس مشروبات الکلی را بسازد یا بخرد یا بفروشد یا در معرض فروش قرار دهد یا حمل یا نگهداری کند به شش ماه تا یک سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق و نیز پرداخت جزای نقدی به میزان پنج برابر ارزش عرفی کالا محکوم خواهد شد.
• ماده ۲۶۴ قانون مجازات اسلامی (حدود): نوشیدن مسکر (مست‌کننده) برای مسلمانان جرم حدی است و موجب ۸۰ ضربه شلاق حدی می‌باشد.
• ماده ۷۰۵: ورود مشروبات الکلی به کشور (اعم از کشف‌شده در گمرک یا سطح کشور) قاچاق محسوب شده و مصادره و معدوم‌سازی آن الزامی است.

مجازات خرید و فروش مشروبات الکلی

خرید، فروش، ساخت، تولید، حمل و نگهداری مشروبات الکلی جرم و قابل مجازات می باشد. خرید و فروش مشروبات الکلی، طبق ماده ۷۰۲، مجازاتی شامل سه بخش دارد:

• حبس از ۶ ماه تا ۱ سال
• شلاق تا ۷۴ ضربه
• جزای نقدی معادل ۵ برابر ارزش عرفی مشروب

این مجازات‌ها قابل جمع هستند، یعنی دادگاه می‌تواند هر سه را هم‌زمان اعمال کند.

مجازات ساخت و تولید مشروبات الکلی

در خصوص ساخت و تولید مشروبات الکلی شایان ذکر است که مجازات این فعل نیز همانند خرید و فروش مشروبات الکلی می باشد و نکته مهم این که چه مواردی شامل ساخت و تولید مشروبات الکلی خواهد شد؟ اگر هنگام تولید مشروبات الکلی فرایند تخمیر به صورت کامل انجام نشده باشد آیا مشمول ساخت و تولید مشروب خواهد شد؟

منظور از ساخت و تولید مشروب، اتمام فرایند تخمیر (کشمش ، چقندر قند ، شکر و …) می باشد، به صورتی که مواد مذکور از خود الکل تولید کنند که در قرایند تبخیر، الکل لازم به دست آید. پس در صورتی که فرایند تخمیر هنوز به عمل نیامده یا از خود الکل تولید نکرده باشد، مشمول عنوان ساخت و تولید مشروبات الکلی نخواهد شد.

آیا مجازات خرید و فروش مشروبات الکلی قابل تخفیف یا جایگزینی است؟

بله، از آنجا که مجازات این جرم در بخش تعزیرات قانون آمده، دادگاه می‌تواند طبق ماده ۳۷ و ۳۸ قانون مجازات اسلامی، در شرایطی مجازات را تخفیف داده یا به مجازات جایگزین حبس (مثلاً خدمات عمومی یا جزای نقدی) تبدیل کند. اما در خصوص شلاق حدی بابت مصرف مشروب، قابل تخفیف یا جایگزینی نیست.

نحوه رسیدگی به جرم خرید و فروش مشروبات الکلی

ارگان هایی مانند کلانتری، آگاهی، پلیس امنیت عمومی ، اصولا از ارگان هایی می باشند که ممکن است متهم را دستگیر نمایند. بعد از گزارش های مردمی یا مطلع شدن ارگان های مذکور از خرید و فروش، ساخت و تولید یا قاچاق مشروبات الکلی، این ارگان ها نسبت به تعقیب و دستگیری متهم اقدام خواهند کرد. بعد از دستگیری، کلیه مشروبات به محل مشخصی منتقل شده و مقداری از آن را به آزمایشگاه جهت تعیین نوع مشروب و درصد الکل ارسال خواهند کرد.

در روز اعزام متهم به دادسرا، همراه با پرونده باید گزارش علوم پزشکی نیز پیوست پرونده باشد. اصولا گزارش علوم پزشکی در این خصوص این می باشد که آیا مایع ارسالی مشروب است یا خیر؟ در صورتی که مشروب الکلی می باشد نوع آن چیست؟ و درصد آن چقدر است. در دادسرا بر اساس میزان مشروب الکلی و درصد الکل آن اقدام به صدور قراروثیقه یا بازداشت صورت میگیرد. بعد از صدور قرار وثیقا یا بازداشت، پرونده حسب اینکه مشروب داخلی است یا خارجی به دادگاه کیفری دو یا انقلاب ارسال خواهد شد.

نقش وکیل در پرونده مشروبات الکلی

وجود وکیل متخصص کیفری در پرونده‌های مرتبط با مشروبات الکلی می‌تواند بسیار مؤثر باشد؛ چه برای متهم و چه برای شاکی. وکیل می‌تواند:

• از حقوق موکل دفاع کند
• درخواست تخفیف یا تبدیل مجازات کند
• مدارک را جمع‌آوری و تحلیل کند
• فرآیند دادرسی را تسهیل نماید

کلام پایانی

جرم خرید و فروش مشروبات الکلی از جمله جرایم جدی در نظام کیفری ایران است که علاوه بر مجازات‌های قانونی، ممکن است آثار اجتماعی و شغلی فراوانی نیز برای مرتکب به‌همراه داشته باشد. اگر شما یا نزدیکانتان درگیر چنین پرونده‌ای هستید، مشاوره با یک وکیل کیفری با تجربه می‌تواند مسیر حقوقی شما را روشن و شانس موفقیتتان را بیشتر کند.

سوالات متداول