اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۹۹ | روش و مراحل اعتراض

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که اگر ملکی در حاشیه شهر یا روستا داشته باشند، می‌توانند بدون مجوز هر نوع ساخت‌وسازی انجام دهند. اما قانون چنین اجازه‌ای نمی‌دهد.

بر اساس ماده ۹۹ قانون شهرداری، هر نوع احداث بنا یا ساخت‌وساز در خارج از محدوده و حریم شهر باید با مجوز مراجع قانونی باشد. در غیر این صورت، تخلف محسوب شده و موضوع در «کمیسیون ماده ۹۹» مطرح می‌شود.

گاهی کمیسیون رأیی صادر می‌کند که مالک یا سازنده آن را ناعادلانه می‌داند؛ در این مواقع، قانون به فرد اجازه داده تا به رأی صادره اعتراض کند. در این مقاله با مفهوم کمیسیون ماده ۹۹، وظایف آن و نحوه اعتراض به رأی آن آشنا می‌شویم.

مفهوم کمیسیون ماده ۹۹ شهرداری

کمیسیون ماده ۹۹ نهادی است که به موجب قانون در استانداری‌ها تشکیل می‌شود تا به تخلفات ساختمانی خارج از محدوده قانونی شهرها رسیدگی کند.

تشکیل این کمیسیون به این دلیل است که شهرداری‌ها فقط در محدوده مصوب خود اختیار دارند و نمی‌توانند بر ساخت‌وسازهای خارج از شهر نظارت کنند. بنابراین دولت برای حفظ نظم شهری، کنترل محیط زیست و جلوگیری از گسترش بی‌رویه شهرها، کمیسیون ماده ۹۹ را ایجاد کرده است.

اعضای کمیسیون معمولاً شامل نماینده وزارت کشور (به عنوان رئیس)، نماینده وزارت راه و شهرسازی و نماینده قوه قضاییه هستند. دبیرخانه آن در استانداری مستقر بوده و زیر نظر معاونت عمرانی استانداری فعالیت می‌کند.

صلاحیت و اختیارات کمیسیون ماده ۹۹

کمیسیون ماده ۹۹ تنها به تخلفات ساختمانی خارج از محدوده شهری رسیدگی می‌کند. این تخلفات ممکن است شامل ساخت بدون مجوز، اضافه بنا، تغییر کاربری غیرمجاز یا تجاوز به حریم عمومی باشد.

اگر ساخت‌وساز داخل محدوده قانونی شهر انجام شده باشد، موضوع در صلاحیت کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری است، نه ماده ۹۹.

نحوه رسیدگی در کمیسیون ماده ۹۹

پرونده معمولاً با گزارش بخشداری یا فرمانداری آغاز می‌شود. پس از وصول گزارش، دبیرخانه کمیسیون از مالک یا متصرف دعوت می‌کند تا مدارک خود را ارائه و دفاعیاتش را مطرح کند.

در صورتی که مالک حاضر نشود، کمیسیون بدون حضور او تصمیم می‌گیرد. بررسی‌ها معمولاً بر اساس عکس هوایی، نقشه زمین و بازدید کارشناسان انجام می‌شود.

پس از بررسی مستندات، کمیسیون در مورد نحوه برخورد با تخلف تصمیم می‌گیرد. اگر بنا غیرقانونی و غیرقابل اصلاح باشد، رأی به تخریب داده می‌شود. اما در مواردی که امکان اصلاح وجود دارد، جریمه نقدی جایگزین تخریب می‌شود.

شرایط اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۹۹

برخلاف آرای کمیسیون ماده 100 شهرداری که قابل اعتراض در کمیسیون تجدیدنظر می باشد ، آرای کمیسیون ماده 99 ، صرفا قابل اعتراض در دیوان عدالت داری می باشد.

اگر مالک یا سازنده از رأی صادره ناراضی باشد، قانون این حق را برای او در نظر گرفته که به رأی کمیسیون اعتراض کند.

اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۹۹ فقط در دیوان عدالت اداری قابل طرح است، زیرا این کمیسیون زیرمجموعه دولت محسوب می‌شود و آراء آن تصمیمات اداری تلقی می‌گردند.

طبق ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری، تمام اشخاصی که از تصمیم نهادهای دولتی و کمیسیون‌های قانونی متضرر شده‌اند، می‌توانند علیه آن‌ها در دیوان طرح شکایت کنند.

طرح شکایت نسبت به آرای کمیسیون ماده 99 مانع از اجرای آن است و در صورت نقض رای در دیوان عدالت اداری پرونده جهت رسیدگی مجدد به کمییون هم عرض ماده 99 شهرداری ارجاع می شود.

مهلت اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۹۹

مهلت اعتراض سه ماه از تاریخ ابلاغ رأی است. اگر در این مدت اعتراضی ثبت نشود، رأی قطعی می‌شود و اجرای آن (تخریب یا جریمه) آغاز می‌گردد.

در صورتی که مالک در خارج از کشور باشد، مهلت اعتراض از زمان اطلاع واقعی او محاسبه می‌شود. به همین دلیل در پرونده‌های مربوط به تخریب، مالک باید به‌سرعت اقدام کند تا فرصت اعتراض از بین نرود.

نحوه ثبت اعتراض در دیوان عدالت اداری

برای اعتراض لازم است شخص ابتدا در سامانه ثنا ثبت‌نام کند و دادخواست خود را به صورت الکترونیکی ثبت نماید.

در دادخواست باید موضوع را با عنوان «اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۹۹ شهرداری» ذکر کرد و مدارکی مانند رأی کمیسیون، سند مالکیت، نقشه ملک، و دفاعیات قبلی پیوست شود.

دیوان پس از ثبت شکایت، پرونده را به یکی از شعب بدوی ارجاع می‌دهد. در این مرحله ممکن است از کمیسیون توضیحات و سوابق پرونده خواسته شود. پس از بررسی کامل، دیوان می‌تواند رأی را تأیید، نقض یا برای رسیدگی مجدد به کمیسیون اعاده کند.

درخواست دستور موقت برای جلوگیری از تخریب

ماده 34 قانون دیوان عدالت اداری : (اصلاحی 1402/02/10)- در صورتی که شاکی ضمن طرح شکایت خود یا پس از آن مدعی شود که به جهات مذکور در ماده (12) این قانون اقدامات یا تصمیمات یا آرای قطعی یا خودداری از انجام وظیفه از سوی طرف شکایت سبب ورود خسارتی می‌گردد که جبران آن غیرممکن یا متعسwشود. صدور دستور موقت در مواردی که اجرای رأی موجب ورود خسارت غیرقابل جبران به مالک شود، بسیار مؤثر است. بنابراین توصیه می‌شود در چنین پرونده‌هایی حتماً از وکیل متخصص استفاده شود.

نقش وکیل در اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۹۹

اعتراض به رأی این کمیسیون امری فنی و حقوقی است. تسلط بر مقررات شهری، قوانین دیوان عدالت اداری و نحوه تنظیم دادخواست اهمیت زیادی دارد.

وکیل متخصص می‌تواند با استناد به اصول حقوقی مانند عدم رعایت تشریفات دادرسی اداری، عدم ابلاغ صحیح رأی یا تجاوز از حدود صلاحیت قانونی، رأی را در دیوان نقض کند.

همچنین وکیل می‌تواند مدارک فنی مانند گزارش کارشناسان رسمی دادگستری را ضمیمه کند تا بی‌اساس بودن رأی کمیسیون ثابت شود.

نکات مهم در خصوص اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۹۹

برای موفقیت در اعتراض چند نکته حیاتی وجود دارد. اول اینکه مهلت سه‌ماهه حتماً رعایت شود. دوم اینکه مدارک مالکیت و موقعیت زمین باید روشن و دقیق باشد، زیرا کمیسیون معمولاً در مناطقی که مرز محدوده شهری و غیرشهری مبهم است دچار اشتباه می‌شود.

همچنین بهتر است مالک از همان ابتدا در جلسه کمیسیون شرکت کند و دفاعیات خود را ارائه دهد تا بعداً بتواند ثابت کند رأی بدون توجه به مستندات صادر شده است.

در نهایت باید توجه داشت که اجرای رأی کمیسیون بر عهده استانداری است و در صورت تأیید رأی، فرمانداری یا بخشداری موظف به اجرای آن خواهد بود.

کلام پایانی

کمیسیون ماده ۹۹ نهادی قانونی برای کنترل ساخت‌وسازهای خارج از محدوده شهر است. اما آرای این کمیسیون همواره بی‌خطا نیستند و ممکن است به حقوق مالکین آسیب بزنند.

به همین دلیل قانون به افراد اجازه داده است از طریق دیوان عدالت اداری به رأی کمیسیون اعتراض کنند و در صورت لزوم مانع اجرای تصمیمات ناعادلانه شوند.

استفاده از وکیل متخصص و آشنا با مقررات شهری در این زمینه می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه پرونده داشته باشد.

سؤالات متداول درباره اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۹۹ شهرداری