نام هر فرد، رکن اصلی احوال شخصیه و هویت او در جامعه است. با این حال، بسیاری از افراد جامعه به دلیل مشکلاتی مانند نام نامناسب، نام زننده، اسامی مرکب ناموزون یا معضل دو اسمی بودن (نام شناسنامهای متفاوت از نام محلی)، دچار عسر و حرج و مشکلات هویتی میشوند و به دنبال تغییر نام کوچک در شناسنامه خود هستند.
تغییر نام، فرآیندی است که گرچه مستلزم رعایت نصوص قانونی و محدود به موارد استثنایی است، اما قانون ایران با تعیین اسامی ممنوعه و مسیرهای حقوقی مشخص، این حق را برای شهروندان به رسمیت شناخته است. پیگیری این امر میتواند از طریق اداره ثبت احوال برای موارد مشخص، یا از طریق دادگاه صالح برای سایر موارد، صورت پذیرد.
این مقاله، راهنمای جامع شما برای تغییر نام کوچک است. ما شرایط قانونی ثبت احوال، لیست نامهای قابل تغییر و مراحل پیگیری از طریق دادگاه صلح را بررسی کرده و نکات مهم حقوقی در خصوص صلاحیت دادگاه و ارائه نمونه دادخواست را ارائه میدهیم تا شما بتوانید با آگاهی کامل، برای تغییر نام خود اقدام نمایید.
شماره تماس دفتر پونک: 02144880152
شماره تماس دفتر جردن: 02188209982
تلفن همراه جناب آقای بهزاد رحمانی وکیل دادگستری: 09124153424
شرایط تغییر نام کوچک
مستند به ماده 20 قانون ثبت احوال کشور انتخاب برخی نام ها ممنوع می باشد که در ذیل به برخی از آنها اشاره خواهد شد:
- انتخاب نام هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی میگردد و همچنین عناوین و القاب و نام های زننده و مستهجن یا نامتناسب با جنسیت فرد.
- تشخیص نام های ممنوع با شورای عالی ثبت احوال می باشد. این شورا نمونه های آن را تعیین و به سازمان اعلام میکند.
- انتخاب نام در مورد اقلیت های دینی شناخته شده در قانون اساسی تابع زبان و فرهنگ دینی آنان است.
- ذکر سیادت در اسناد سجلی ساداتی که سیادت آنان در اسناد سجلی پدر و یا جد پدری مندرج باشد و یا سیادت آنان با دلایل شرعی ثابت گردد الزامی است ، مگر کسانی که خود را سید ندانند و یا عدم سیادت آنان شرعاً احراز شود.
آیا ولی(پدر) میتواند نام فرزند خود را تغییر دهد ؟
نام های قابل تغییر در ثبت احوال
بموجب ماده 20 قانون ثبت احوال و تبصره های آن انتخاب نام های زیر ممنوع و دارندگان آنها می توانند با رعایت مقررات مربوطه نسبت به تغییر آن اقدام نمایند:
نام هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می گردد.
اسامی مرکبی که عرفا یک نام محسوب نمی شوند ( اسامی مرکب ناموزون).
عناوین، اعم از عناوین لشکری و یا کشوری و یا ترکیبی از اسم و عنوان
القاب، اعم از ساده و مرکب.
اسامی زننده و مستهجن
نام هائی که معرف صفات مذموم و مغایر با ارزشهای والای انسانی است
نام هایی که با عرف و فرهنگ غالب و مقدسات مذهبی مردم مغایر باشد.
نام هایی که موجب تحقیر اشخاص بوده و یا معنای لغوی آن در جامعه قابل پذیرش نباشد.
اسامی نامتناسب با جنسیت فرد.
حذف کلمات زائد و غیر ضروری در نام اشخاص.
تصحیح اشتباهات املائی در نام اشخاص که بدلیل عدم آشنایی مامور با لهجه ها و الفاظ و معانی محلی و یا ناشی از تلفظ اظهار کننده پیش آمده.
سایر موارد:
- هم نام بودن فرزند با پدر و یا مادر در یک خانواده.
- هم نام بودن برادران و یا خواهران در یک خانواده.
- تغییر نام ها از صورت عربی به شکل فارسی از قبیل رحمن به رحمان، اسمعیل به اسماعیل، اسحق به اسحاق و …
- تغییر نام کسانی که با تأیید مراجع ذیصلاح به دین مبین اسلام مشرف می شوند.
- تغییر نام کسانی که نام آنها اسامی ایام هفته باشد.
- تغییر نام کسانی که تغییر جنسیت داده و دادگاه صالحه نسبت به تغییر جنسیت در اسناد سجلی و شناسنامه آنان حکم صادر نموده است.
- پیشوند عبد خاص اسامی و صفات ذات پروردگار است و در سایر موارد متقاضی می تواند تقاضای حذف آنرا بنماید.
نمونه رای دادگاه در خصوص تغییر نام
در ذیل یک نمونه رای دادگاه تغییر نام از صدیقه به مریم که توسط جناب آقای بهزاد رحمانی وکیل پایه یک دادگستری اخذ شده است را ملاحظه بفرمایید.
مراحل تغییر نام
برای تغییر نام افراد از طریق دو گزینه می توانند اقدام کنند:
- از طریق ثبت احوال
- از طریق دادگاه
برای تغییر نام بهتر است در ابتدا افراد از طریق ثبت احوال اقدام کنند و درصورتی که واجد شرایط در نظر گرفته شده توسط قوانین ثبت احوال نباشند باید از طریق دادگاه برای تغییرنام اقدام کنند.
ثبت احوال
در صورتی که شخصی تمایل به تغییر نام خود داشته باشد و نام او جزو نام های ممنوعه اعلامی از طرف اداره ثبت احوال کشور باشد، میتواند با مراجع: به اداره ثبت احوال کشور با داشتن مدارک نسبت به تغییر نام خود اقدام نماید.
مدارک لازم
- شناسنامه
- کارت ملی
- استشهادیه
بعد از ارائه مدارک به ثبت احوال و پرداخت هزینه، در صورتی که نام متقاضی جزو نام های ممنوعه باشد، بعد از تشکیل کمیسیون، در صورتی که نظر به تغییر نام باشد، نام متقاضی تغییر خواهد یافت.
طریق دادگاه
در صورتی که نام متقاضی در فهرست اسامی ممنوعه نباشد شخص باید از طریق دادگاه اقدام نماید.
مدارک لازم جهت دادخواست از طریق دادگاه:
- شناسنامه
- کارت ملی
- استشهادیه محلی
بعد از تنظیم دادخواست و ارسال به مرجع قضایی ، دادگاه در وقت مقرر تشکیل جلسه داده و در خصوص دادخواست فوق رسیدگی می نماید ، در صورتی که دادگاه نظر مثبت داشته باشد رای به تغییر نام خواهد داد.
آیا رای تغییر نام قابل تجدیدنظر می باشد؟
با توجه به تاسیس دادگاه صلح ، این دعاوی در دادگاه صلح رسیدگی خواهد شد.
شرایط و تفاوتهای تغییر نام خانوادگی در مقایسه با تغییر نام کوچک
نام خانوادگی (شهرت) نیز مانند نام کوچک، جزو احوال شخصیه است، اما قانونگذاری برای تغییر آن سختگیرانهتر عمل کرده است تا نظم عمومی و انساب خانوادگی حفظ شود. مرجع اصلی رسیدگی به درخواستهای تغییر نام خانوادگی، اداره ثبت احوال است، نه دادگاه (مگر در موارد خاص و نادر).
موارد قابل تغییر نام خانوادگی در ثبت احوال
بر اساس ماده ۴۲ قانون ثبت احوال و آییننامههای اجرایی آن، اداره ثبت احوال میتواند مستقیماً در موارد زیر نسبت به تغییر نام خانوادگی اقدام کند:
- نام خانوادگیهای نامناسب:
- نام خانوادگیهایی که از کلمات زننده یا مستهجن باشند.
- نام خانوادگیهایی که مغایر با ارزشها و اخلاق حسنه باشند.
- نام خانوادگیهایی که به طور ساده یا مرکب زننده باشند (مثلاً: گدا، قوچی).
- نام خانوادگیهای طولانی و نامفهوم:
- نام خانوادگیهای بسیار طولانی یا مرکب که ناخوانا یا نامفهوم هستند.
- نام خانوادگی فرزندان:
- فرزندی که نام خانوادگی او با نام خانوادگی پدر او در شناسنامه مادر متفاوت باشد، میتواند به نام خانوادگی اصلی پدر تغییر دهد.
- تغییر به نام خانوادگی پدر یا جد پدری:
- فرد میتواند نام خانوادگی خود را به نام خانوادگی پدر یا جد پدری که با آن نام شناخته میشود، تغییر دهد (در صورت زنده بودن نیاز به اجازه نیست).
- تغییر نام خانوادگی همسر (زن):
- زن میتواند به نام خانوادگی شوهر خود تغییر دهد (با ارائه مدارک ازدواج) و در صورت طلاق، میتواند به نام خانوادگی پیشین خود بازگردد.
تفاوت اصلی با تغییر نام کوچک
| ویژگی | تغییر نام کوچک | تغییر نام خانوادگی |
| مرجع اصلی رسیدگی | دادگاه صلح (در اکثر موارد غیر ممنوعه) | اداره ثبت احوال (در اکثر موارد) |
| دلیل محدودیت | حفظ هویت فردی و منع عسر و حرج | حفظ نظم عمومی و نسب و انساب خانوادگی |
| شرط اصلی | احراز عسر و حرج یا ممنوعه بودن نام | قرار گرفتن در لیست مجاز ثبت احوال و عدم اعتراض اعضای خانواده |
| تغییر مکرر | محدودیت قانونی بیشتر (معمولاً یک بار) | محدودیت بیشتر برای حفظ وحدت فامیلی |
دادگاه صالح در دعوی تغییر
از آنجا که رسیدگی به دعاوی راجع به اسناد ثبت احوال با دادگاه محل اقامت خواهان است، دعوی تغییر نام کوچک در صلاحیت دادگاه محل اقامت خواهان بوده و دادگاه محل صدورشناسنامه در این خصوص صلاحیتی ندارد.
نمونه دادخواست تغییر نام
در دادخواست مذکور که منتج به صدور رای به تغییر نام گردیده است، نام متقاضی از صدیقه به مریم تغییر یافته است، پس نتیجه ای که از رای دادگاه خواهیم گرفت این است که حتی تغییر نام مذهبی به غیر مذهبی نیز امکان پذیر می باشد.
در ذیل به نمونه دادخواست تغییر نام از صدیقه به مریم که وکالت متقاضی را آقای بهزاد رحمانی وکیل پایه یک دادگستری به عهده داشته است خواهیم پرداخت.
خواهان: خانم صدیقه ………..
خوانده : اداره کل ثبت احوال تهران
خواسته : تقاضای صدور حکم مبنی بر تغییر نام کوچک از صدیقه به مریم و الزام خوانده به صدور شناسنامه با نام جدید به انضمام کلیه خسارات قانونی
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی تهران
با سلام
احتراما و به وکالت از خواهان مراتب زیر را به استحضار حضرت عالی می رساند
موکل خانم صدیقه ……………. فرزند …………………….. در حالی که از ابتدا بین اقوام و آشنایان به نام مریم مشهور بوده و با توجه به اینکه تعدد نام موجب بروز مشکلاتی براي موکل گردیده بالاخص در خصوص فرزند ایشان ، چراکه به دلیل تعدد اسم دچار مشکلات فراوانی شده اند واز طرفی دیگر نام مریم نیز از اسماء متبرکه و مقدس میباشد و اینکه عدم استفاده از نام شناسنامه اي( صدیقه) که از نام هاي مقدس میباشد بی شک توهین به آن نام بوده و از نظر شرع مقدس نیز چنین حالتی صحیح و جایز نیست و با توجه به اینکه حق بر تغییر نام غیر ممنوع جزو احوال شخصیه بوده و از جمله حقوق مدنی مذکور در ماده 958 قانون مدنی میباشد و وجود دوگانگی نام افراد باعث ایجاد عسر و حرج در زندگی میشود ، فلهذا خواهشمندم با توجه به مطالب و مستندات ارائه شده در خصوص صدور حکم مبنی بر تغییر نام کوچک از صدیقه به مریم و صدور شناسنامه با نام جدید اقدامات لازم را مبذول فرمایید.
سوالات متداول
در چه صورتی میتوان بدون مراجعه به دادگاه، نام کوچک را در ثبت احوال تغییر داد؟
اگر نام مورد نظر جزو اسامی ممنوعه نباشد، چگونه میتوان برای تغییر نام اقدام کرد؟
دادگاه صالح برای رسیدگی به دعوی تغییر نام کوچک کجاست؟
آیا امکان تغییر نام مذهبی (مانند صدیقه) به نام مذهبی دیگر (مانند مریم) در دادگاه وجود دارد؟
آیا حکم دادگاه مبنی بر تغییر نام کوچک قابل تجدیدنظرخواهی است؟
منابع
نمونه رای درخواست تغییر نام از دادگاه توسط ولی (پدر)
نمونه رای دادگاه در خصوص مرجع صالح در دعوی تغییر نام کوچک
نمونه رای دادگاه در خصوص شرط تغییر نام کوچک
شماره تماس دفتر پونک: 02144880152
شماره تماس دفتر جردن: 02188209982
تلفن همراه جناب آقای بهزاد رحمانی وکیل دادگستری: 09124153424
سلام و عرض خسته نباشید
اسم من یه نام مذهبی است آیا امکان تغییر آن به مینا وجود دارد؟
با سلام
در صورتی که در خانواده به نام مینا شهرت داشته باشید و همه به این نام شما را شناخته باشند بله امکان دارد
لازم به ذکر می باشد که در حال حاظر مرجع صالح جهت تغییر نام ، دادگاه صلح می باشد که کمی در این خصوص سختگیرتر هستند.
با سلام
بله امکان تغییر نام شما ممکن می باشد و دفتر ما پرونده های موفقی در این خصوص به سرانجام رسانده است .