مهریه، حق مالی زن در ازدواج است که میتواند در قالب نقدی، سکه، طلا یا دارایی دیگر تعیین شود. یکی از رایجترین و چالشبرانگیزترین انواع مهریه، مهریه سکه طلا است.
پس از صدور رای دادگاه، بسیاری از زنان با این سوال مواجه میشوند که آیا مبلغ مهریه باید مطابق با ارزش روز سکه پرداخت شود یا همان عدد مندرج در حکم کافی است؟
پاسخ قانون صریح است: مهریه سکه باید به نرخ روز محاسبه و پرداخت شود. این موضوع به اصطلاح تعدیل مهریه نامیده میشود. هدف این مقاله، توضیح کامل مبنای قانونی، نحوه محاسبه، چالشها و نمونههای عملی برای تعدیل مهریه است.
شماره تماس دفتر(پونک): 02144880152
شماره تماس دفتر(جردن): 02188209982
مفهوم تعدیل مهریه
تعدیل مهریه به معنای اصلاح مبلغ مهریه بر اساس ارزش روز دارایی مشخص شده در زمان صدور حکم یا عقد ازدواج است. این تعدیل برای موارد زیر ضرورت دارد:
- مهریه سکه یا طلا باشد و ارزش آن تغییر کرده باشد.
- مدت طولانی از صدور حکم گذشته باشد و ارزش ریالی مهریه کاهش یا افزایش یافته باشد.
در واقع تعدیل مهریه باعث حفظ عدالت اقتصادی میشود تا زن در زمان دریافت مهریه متضرر نشود. در خصوص تعدیل قهری مهریه به نرخ روز، لازم به ذکر است که این حکم صرفا ناظر بر مهریه عندالمطالبه است و شامل مهریه عندالاستحقاق نمی شود. در فرضی که زوج تقاضای اعسار و تقسیط مهریه را بنماید، صرف اثبات ناتوانی مالی وی کافی نبوده و لازم است که زوج، اعسار خود را به اثبات برساند. توافق زوجین در خصوص تعدیل مهریه، باید به صورت کتبی و با رعایت شرایط قانونی انجام پذیرد. در غیر این صورت، این توافق قابل استناد در مراجع قضایی نخواهد بود.
روشهای درخواست تعدیل مهریه چیست؟
برای “درخواست تعدیل مهریه”، دو روش کلی وجود دارد:
۱. توافق طرفین: این روش کمهزینهتر و آسانتر است و در آن زن و شوهر با رضایت کامل، میزان مهریه را به عددی کمتر از آنچه در عقدنامه قید شده است، کاهش میدهند. برای رسمیت یافتن این توافق، باید به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه کرده و صورتجلسه توافق را تنظیم کنند.
۲. مراجعه به دادگاه خانواده: در صورت عدم توافق، هر یک از طرفین میتواند با طرح دعوا در دادگاه خانواده، خواستار تعدیل مهریه شود. این روش پیچیدهتر و زمانبرتر است و نیازمند ارائه مدارک و مستندات برای اثبات عدم توانایی مالی زوج در پرداخت مهریه کامل است.
آیا دادخواست مجدد تعدیل اقساط مهریه امکان پذیر است؟
زوج پس از صدور رای اعسار از پرداخت مهریه، می تواند درخواست تعدیل ارائه دهد. از سوی دیگر زوجه نیز میتواند در صورت هرگونه تغییر در دارایی مرد پس از حکم به تقسیط، به منظور تغییر در نحوه پرداخت مهریه به دادگاه مراجعه نماید سپس دادگاه با در نظر گرفتن اوضاع و بررسی شرایط، حکم جدیدی در مورد تعدیل مهریه صادر می نماید. در هر حال در خصوص تعداد دفعات ارائه دادخواست تعدیل، بستگی به وضعیت مالی مرد و تشخیص دادگاه دارد، به عبارتی صدور رای مبنی بر تعدیل و تغییر در اقساط به نظر قاضی و اوضاع مالی زوج وابسته است.
هرچند زوج می تواند با ارائه دلایل و مدارک، دادخواست تعدیل اقساط مهریه را ارائه نماید و در صورت اثبات ، دادگاه با توجه به مدارک ارائه شده، حکم به افزایش اقساط مهریه را صادر می نماید، اما حکم صادره نیز قابل تجدید نظر خواهی می باشد و زوج نیز متقابلا می تواند با توجه به شرایط اقتصادی حال حاضر و بالارفتن هزینه های زندگی و افزایش چشمگیر نرخ سکه در جامعه امروزی و پایین بودن درآمد خود، با پیوست مدارک و منضمات به دادخوست تعدیل اقساط مهریه ، درخواست رسیدگی به خواسته خود را در دادگاه مطرح نماید تا حکم شایسته در خصوص تعدیل در مورد پیش پرداخت و اقساط برای وی صادر شود.
مراحل دادرسی تعدیل مهریه
درخواست تعدیل میزان مهریه فرآیندی قانونی است که در آن زن میتواند با ارائه دلایل و مستندات، از دادگاه تقاضا کند تا میزان مهریه را به عددی کمتر از آنچه در عقدنامه قید شده است، کاهش دهد. این فرآیند شامل مراحل زیر است:
- تنظیم دادخواست: اولین قدم برای طرح دعوای تعدیل مهریه، تنظیم دادخواست است. دادخواست باید به صورت کتبی تنظیم شده و شامل اطلاعاتی مانند مشخصات طرفین، موضوع دعوا، دلایل و مستندات و خواسته باشد.
- ارائه دادخواست به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: پس از تنظیم دادخواست، باید آن را به همراه مدارک لازم به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارائه دهید. در این دفاتر، هزینه دادرسی پرداخت شده و پرونده شما به شعبه رسیدگی کننده ارجاع داده میشود.
- تعیین وقت رسیدگی: پس از ثبت پرونده در دادگاه، وقت رسیدگی تعیین میشود و به طرفین ابلاغ میشود.
- حضور در دادگاه و ارائه دلایل و مستندات: در روز رسیدگی، زن و شوهر باید در دادگاه حاضر شده و دلایل و مستندات خود را برای اثبات عدم توانایی مالی زوج در پرداخت مهریه کامل ارائه دهند.
- صدور رأی: پس از استماع اظهارات طرفین و بررسی مدارک و مستندات، دادگاه رأی خود را صادر میکند. در رأی صادره، میزان مهریه جدید تعیین میشود.
نمونه دادخواست تعدیل مهریه بهدلیل افزایش قیمت سکه
ریاست محترم شعبه … دادگاه خانواده …
با سلام و احترام
اینجانب … (نام کامل زوج)، فرزند …، به شماره ملی …، با تقدیم این دادخواست به استحضار میرسانم:
مطابق سند نکاحیه شماره … صادره از دفترخانه شماره … مورخ …، و دادنامه صادره از شعبه. . . . . . متعهد به پرداخت … عدد سکه تمام بهار آزادی به عنوان مهریه همسرم، خانم …، شدهام.
در حال حاضر با توجه به صدور اجراییه نسبت به تمام یا بخشی از مهریه، بنده در وضعیت عسر و حرج شدید مالی قرار گرفتهام. افزایش افسارگسیخته نرخ سکه (که از زمان عقد تاکنون رشد چندصد درصدی داشته)، نوسانات شدید اقتصادی، و کاهش قدرت خرید و درآمد عمومی، پرداخت کامل مهریه به نرخ روز را برای اینجانب غیرممکن و موجب اخلال شدید در زندگی و معیشت فعلیام نموده است.لذا از محضر آن مقام محترم تقاضای:صدور حکم مبنی بر تعدیل میزان پرداخت مهریه با توجه به افزایش شدید قیمت سکه و عُسر و حرج مالی اینجانب، و عنداللزوم تقسیط آن.
با تشکر و احترام
کلام پایانی
تعدیل مهریه سکه، حق قانونی زن و بخش مهمی از اجرای عدالت اقتصادی است. با رعایت مراحل قانونی و ارائه مستندات، میتوان از تضییع حقوق جلوگیری کرد و مطالبه مهریه را سریع و بدون اختلاف اضافی انجام داد.
اگر مهریه به صورت سکه یا دارایی با ارزش متغیر باشد، اعمال تعدیل به نرخ روز نه تنها قانونی است، بلکه حفظ حق واقعی زن را تضمین میکند.
آگاهی از مراحل قانونی، ارائه مدارک معتبر و استفاده از نمونه دادخواستها، روند وصول مهریه را شفاف، سریع و بدون مشکل میکند.
سوالات متداول
آیا مهریه به خاطر گرانی سکه قابل تعدیل است؟
آیا میتوان قیمت روز سکه را معیار پرداخت مهریه قرار نداد؟
دادگاه بر چه اساسی با تعدیل یا تقسیط مهریه موافقت میکند؟
آیا میتوان به جای تعدیل، مهریه را تقسیط کرد؟
آیا زوجه میتواند با تقسیط یا تعدیل مهریه مخالفت کند؟
آیا میتوان به جای سکه، معادل ریالی مهریه را پرداخت کرد؟
آیا نوسانات شدید سکه، مصداق “عُسر و حرج” محسوب میشود؟
آیا تعدیل به معنی کاهش تعداد سکههاست؟
اگر دادگاه با تعدیل مهریه موافقت نکند، چه راهی باقی میماند؟
آیا در زمان عقد میتوان شرط کرد که مهریه به نرخ روز نباشد؟
با توجه به اینکه دادخواست تعدیل مهریه دارای پیچیدگی های زیادی می باشد لذا حتما قبل از ارسال دادخواست تعدیل مهریه با وکیل دادگستری مشورت نمایید.
شماره تماس دفتر(پونک): 02144880152
شماره تماس دفتر(جردن): 02188209982
