شکایت از پزشک‌نماها و سالن‌های زیبایی | نحوه پیگیری تخلفات زیبایی غیرمجاز

در سال‌های اخیر، موج فزاینده‌ای از مداخلات غیرمجاز در امور زیبایی توسط افراد فاقد صلاحیت، به ویژه در آرایشگاه‌ها و سالن‌های زیبایی، سلامت جامعه را تهدید می‌کند. تزریق ژل، بوتاکس، انجام لیزر درمانی و حتی جراحی‌های کوچک توسط پزشک‌نماها، تکنسین‌ها یا آرایشگران، که تنها به دنبال سودجویی سریع هستند، منجر به فجایع و آسیب‌های جبران‌ناپذیر شده است.

این فعالیت‌ها صرفاً یک “تخلف” نیستند، بلکه طبق قانون، “جرم” محسوب می‌شوند. اگر شما یا عزیزانتان قربانی این اقدامات غیرقانونی شده‌اید، آگاهی از مسیر حقوقی برای شکایت از پزشک‌نماها و رسیدن به مجازات و دیه، ضروری است. در این مقاله، به صورت تخصصی بررسی می‌کنیم که این افراد تحت کدام عناوین مجرمانه قرار می‌گیرند، مراجع صالح برای شکایت کدامند و چگونه می‌توان این جرایم را اثبات و پیگیری کرد.

فعالیت‌های غیرمجاز زیبایی جرم است یا تخلف؟

فعالیت‌های غیرمجاز زیبایی مانند تزریق ژل و بوتاکس توسط افراد فاقد صلاحیت، از نظر قانون ایران جرم محسوب می‌شود نه صرفاً تخلف. تخلف زمانی مطرح است که شخص دارای مجوز پزشکی باشد اما از حدود صلاحیت خود خارج شود؛ اما اگر فرد اصولاً پزشک نیست یا بدون پروانه رسمی اقدام به مداخله در امور درمانی کند، عمل او جرم دخالت در امور پزشکی تلقی می‌شود. مطابق ماده ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب ۱۳۳۴ و اصلاحات بعدی، هر فردی که بدون داشتن پروانه معتبر از وزارت بهداشت مبادرت به تأسیس مؤسسه پزشکی، درمان بیماران یا انجام اعمال طبی نماید، مجرم شناخته می‌شود و قابل مجازات است.

بنابراین، تزریق ژل، بوتاکس، مزوتراپی یا هرگونه اقدام زیبایی تهاجمی، اگر توسط آرایشگر، پرسنل سالن زیبایی یا فرد فاقد مدرک پزشکی انجام شود، دخالت غیرمجاز در امور پزشکی و جرم قابل تعقیب کیفری است. مجازات آن معمولاً شامل حبس، جزای نقدی و در موارد منجر به آسیب، پرداخت دیه و خسارت است. حتی اگر نتیجه درمان موفقیت‌آمیز باشد، باز هم عمل غیرقانونی است و شخص مرتکب، مجازات می‌شود. قانون‌گذار با جرم‌انگاری این رفتار، قصد دارد سلامت عمومی جامعه را حفظ کند، چرا که اقدامات زیبایی غیرمجاز ممکن است منجر به عفونت، مرگ یا نقص عضو شود.

تعریف قانونی دخالت در امور پزشکی

دخالت در امور پزشکی از دید قانون، به معنای انجام هرگونه فعالیت درمانی، تشخیصی یا زیبایی توسط فردی است که صلاحیت حرفه‌ای و مجوز لازم را ندارد. قانون‌گذار در ماده ۴ قانون مربوط به امور پزشکی و همچنین در ماده ۵۵ قانون تعزیرات حکومتی به صراحت بیان کرده است که انجام اقدامات درمانی یا اعمالی که در صلاحیت پزشکان است، توسط افراد فاقد پروانه، جرم تلقی می‌شود. مصادیق دخالت در امور پزشکی بسیار گسترده است و شامل مواردی مانند تزریق دارو، انجام عمل جراحی، دادن داروهای خاص، لیزر درمانی، تزریق ژل یا بوتاکس، حتی مشاوره درمانی بدون صلاحیت می‌شود.

عنصر قانونی جرم دخالت در امور پزشکی در قوانین مختلف پیش‌بینی شده است و عنصر مادی آن زمانی محقق می‌شود که فرد واقعاً اقدام به درمان یا اعمال پزشکی نماید، ولو نتیجه‌ای نداشته باشد. عنصر معنوی جرم نیز قصد و علم به غیرقانونی بودن عمل است؛ یعنی فرد آگاه باشد که صلاحیت ندارد ولی با این حال اقدام کند.

در قانون، بین پزشک دارای مجوزی که مرتکب خطای حرفه‌ای می‌شود و شخص فاقد مجوز که وارد حوزه درمان می‌شود، تفاوت وجود دارد. اولی مرتکب «تخلف انتظامی یا قصور پزشکی» می‌شود، اما دومی مرتکب «جرم دخالت در امور پزشکی» است که پیگرد کیفری دارد.

این جرم، از جمله جرایم عمومی است و نیازی به شکایت خصوصی ندارد؛ دادستان می‌تواند رأساً اقدام کند، زیرا موضوع مرتبط با سلامت عمومی جامعه است. مجازات آن بر اساس شدت آسیب و نتایج حاصله، می‌تواند از چند ماه تا چند سال حبس و پرداخت دیه باشد.

حتما بخوانید: شکایت و رسیدگی به جرائم پزشکی

تفاوت آرایشگر متخلف با پزشک متخلف

مصادیق رایج جرایم زیبایی در سالن‌ها

بیشترین اعمالی که به صورت غیرقانونی توسط آرایشگران و پزشک‌نماها انجام می‌شود و می‌تواند منجر به شکایت کیفری شود، شامل موارد زیر است:

• تزریق انواع فیلر، ژل، بوتاکس و چربی
• انجام خدمات لیزر (درمان ضایعات پوستی یا موهای زائد) با دستگاه‌های غیراستاندارد
• کاشت مو، ابرو و مژه با روش‌های تهاجمی
• جراحی‌های کوچک مانند برداشتن خال، لیفت با نخ یا بلفاروپلاستی غیرتهاجمی
• جراحی مربوط به عمل لیپوساکشن

مراحل قانونی شکایت از پزشک‌نما

مراحل شکایت از پزشک‌نما، دقیق و منظم است و رعایت هر مرحله می‌تواند شانس موفقیت شما را بالا ببرد. اولین قدم مراجعه به مراکز قضایی مانند دادسرای عمومی و انقلاب است. در این مرحله، شکایت کیفری خود را ثبت می‌کنید و پرونده برای بررسی به بازپرسی ارجاع می‌شود. بازپرس پرونده ابتدا صحت ادعای شما و فعالیت غیرمجاز پزشک‌نما را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، دستور انجام معاینات پزشکی قانونی را صادر می‌کند. مرحله بعدی شامل شناسایی و احضار مشتکی عنه((پزشک نما)) است. پس از جمع‌آوری مستندات، بازپرس نظریه‌ای برای دادگاه صادر می‌کند به نام کیفرخواست، و پرونده به دادگاه کیفری ارسال می‌شود. در کنار شکایت کیفری، می‌توانید دعوی حقوقی مطالبه خسارت خود را در دادگاه حقوقی مطرح کنید. در این مرحله، مدارک پزشکی، عکس‌ها، رسیدها و شهادت شهود بسیار تعیین‌کننده هستند. مراحل قانونی ممکن است چندین ماه طول بکشد، اما با پیگیری دقیق و ارائه مدارک مستند، احتمال موفقیت بالا خواهد بود. توصیه می‌شود در تمام مراحل از وکیل متخصص در دعاوی پزشکی و زیبایی کمک بگیرید تا حقوق شما به بهترین شکل حفظ شود.

نحوه شکایت از پزشک‌نماها و سالن‌های زیبایی

مسیر شکایت از یک پزشک‌نما یا آرایشگر متخلف، کاملاً با شکایت از یک پزشک متخصص متفاوت است و مستقیماً باید در مراجع کیفری پیگیری شود.

شکایت از پزشک‌نما می‌تواند در دو مسیر اصلی پیگیری شود:

• کیفری
• حقوقی

 شکایت کیفری

اگر اقدام پزشک‌نما باعث صدمه یا نقص عضو شود، بیمار می‌تواند به دادسرای عمومی و انقلاب مراجعه کند. شکایت کیفری برای مواقعی است که اقدام غیرمجاز پزشک‌نما موجب آسیب جسمی، روانی یا حتی خطر جانی شده باشد. در این شکایت، هدف، رسیدگی قضایی و اعمال مجازات علیه فرد خاطی است. پرونده کیفری می‌تواند شامل مطالبه خسارت مالی و نیز مجازات حبس یا جزای نقدی برای پزشک‌نما باشد. در شکایت کیفری، قاضی ابتدا صحت و صلاحیت پزشک‌نما را بررسی می‌کند و سپس میزان آسیب وارده را مشخص می‌کند. هر گونه مدارک پزشکی، عکس‌ها، فیلم‌های مستند یا شهادت شهود، نقش مهمی در اثبات جرم دارد. حتی اگر بیمار آسیب دائمی ندیده باشد، باز هم اقدام غیرمجاز پزشک‌نما جرم محسوب می‌شود و رسیدگی کیفری امکان‌پذیر است. هدف از شکایت کیفری، حفظ امنیت جامعه و جلوگیری از ادامه فعالیت غیرقانونی پزشک‌نما نیز هست.

شکایت حقوقی

در کنار شکایت کیفری، بیمار می‌تواند دعوی حقوقی برای جبران خسارت مالی یا جسمی مطرح کند. این نوع شکایت به ویژه زمانی کاربرد دارد که آسیب ایجاد شده نیازمند هزینه‌های درمان، ترمیم و یا بازسازی زیبایی باشد. خسارت‌ها می‌توانند شامل هزینه‌های درمان، دارو، ترمیم زیبایی، مرخصی از محل کار و حتی کاهش کیفیت زندگی باشند. در دعوی حقوقی، هدف، جبران خسارت و دریافت غرامت از پزشک‌نما است. این شکایت مستقل از شکایت کیفری قابل طرح است و حتی ممکن است با وجود عدم محکومیت کیفری، خسارت مالی به بیمار پرداخت شود. در دادگاه حقوقی، مدارک پزشکی، گزارش‌های متخصصین، رسیدهای مالی و مستندات درمانی نقش کلیدی دارند. شکایت حقوقی به بیمار این امکان را می‌دهد که حق خود را برای جبران زیان مادی و معنوی به طور قانونی مطالبه کند و پزشک‌نما را ملزم به جبران خسارت نماید.

بنابراین مسیر قانونی شکایت از پزشک‌نما شامل سه مرحله است:

• طرح شکایت کیفری در دادسرا و ارجاع به پزشکی قانونی،
• صدور کیفرخواست و رسیدگی در دادگاه کیفری،
• مطالبه خسارت و دیه در دادگاه حقوقی.

در تمام این مراحل، حضور وکیل متخصص در دعاوی پزشکی اهمیت زیادی دارد، زیرا اثبات تقصیر، جمع‌آوری ادله و استفاده از نظریات کارشناسی نیازمند دانش فنی و تجربه حقوقی است.

مرجع صالح برای طرح شکایت

برای شکایت از فرد فاقد صلاحیت که در امور پزشکی دخالت کرده است، باید مستقیماً به دادسرای عمومی و انقلاب محل وقوع جرم مراجعه و شکوائیه خود را تحت عنوان “دخالت در امور پزشکی و ایجاد صدمه بدنی” طرح نمایید.

مدارک لازم برای اثبات جرم و شکایت

مدارک و مستندات لازم برای شکایت

جمع‌آوری مدارک دقیق، احتمال موفقیت شکایت را به شدت افزایش می‌دهد. اولین مدرک مهم، گزارش پزشکی اولیه است که توسط پزشک متخصص بعد از آسیب تنظیم می‌شود. این گزارش باید شامل شرح آسیب، درمان‌های انجام شده، میزان نقص عضو و پیش‌بینی آینده بیمار باشد. مدارک بعدی شامل تصاویر قبل و بعد از تزریق، رسیدهای مالی پرداخت شده به پزشک‌نما، و حتی پیام‌ها یا قراردادهای کتبی بین بیمار و پزشک‌نما هستند. شهادت شهود، شامل افرادی که تزریق را مشاهده کرده‌اند یا در زمان تزریق حضور داشته‌اند نیز بسیار مهم است. هر گونه نمونه داروها یا بسته‌بندی‌های مواد مورد استفاده می‌تواند به عنوان مدرک استفاده شود، به ویژه اگر تاریخ مصرف گذشته یا غیرمجاز باشد. در نهایت، جمع‌آوری سوابق درمانی بعدی، شامل مراجعات پزشکی و نتایج آزمایش‌ها، نشان‌دهنده اثرات آسیب و میزان خسارت وارده است. توجه داشته باشید که مدارک باید مستند، قابل استناد و رسمی باشند تا دادگاه بتواند براساس آن حکم صادر کند.

اثبات دخالت غیرمجاز و ایجاد صدمه، نیاز به مدارک محکم دارد:

1. پرونده پزشکی و گزارشات درمانی: شامل مستندات آسیب‌دیدگی پس از اقدام غیرمجاز.
2. عکس‌های قبل و بعد از عمل: برای اثبات بدتر شدن وضعیت یا ایجاد ضایعه.
3. رسید پرداخت یا فاکتور خدمات: جهت اثبات انجام کار توسط متهم و مبلغ پرداختی.
4. شهادت شهود: افرادی که در جریان انجام عمل غیرمجاز و یا مطلع از عوارض پس از آن بوده‌اند.
5. گزارش نهایی پزشکی قانونی: این سند مهم‌ترین دلیل است که رابطه سببیت بین عمل غیرمجاز و آسیب وارده را تأیید می‌کند و میزان دیه را مشخص می‌سازد.

نقش پزشکی قانونی

پزشکی قانونی در شکایت از پزشک‌نما، نقشی کلیدی و تعیین‌کننده دارد، زیرا این نهاد مرجع رسمی تشخیص وجود آسیب، میزان خسارت، و رابطه علیت بین اقدام پزشک‌نما و صدمه وارده به بیمار است. وقتی بیمار از پزشک‌نما شکایت می‌کند، یکی از نخستین اقدامات مرجع قضایی، ارجاع وی به سازمان پزشکی قانونی است. پزشک متخصص پزشکی قانونی با معاینه دقیق، تعیین می‌کند که آیا اقدام انجام شده از نظر علمی صحیح بوده، مواد تزریقی مجاز بوده‌اند یا خیر، و آسیب‌های ایجادشده ناشی از خطای حرفه‌ای یا دخالت غیرمجاز بوده است.

این گزارش، مبنای تصمیم بازپرس و قاضی پرونده قرار می‌گیرد و می‌تواند سرنوشت دعوا را مشخص کند. اگر پزشکی قانونی اعلام کند که آسیب به طور مستقیم در اثر تزریق یا عمل غیرمجاز بوده، مسئولیت کیفری و مدنی پزشک‌نما به‌طور کامل محرز می‌شود.

همچنین، پزشکی قانونی در مرحله تعیین دیه یا ارش جراحات نیز نقش دارد و میزان خسارت جسمی را بر اساس آیین‌نامه دیات محاسبه می‌کند. در برخی پرونده‌ها، ممکن است پزشکی قانونی چندین بار معاینه انجام دهد تا تغییرات آسیب‌ها در طول زمان بررسی شود. علاوه بر این، در پرونده‌هایی که اختلاف در صلاحیت پزشک یا چگونگی انجام تزریق وجود دارد، پزشکی قانونی به‌عنوان مرجع کارشناسی رسمی می‌تواند نظریه فنی خود را ارائه کند و حتی از مواد تزریقی نمونه‌برداری نماید.

گزارش کارشناسی این سازمان، معمولاً برای دادگاه مستند و معتبرترین مدرک محسوب می‌شود و قاضی بدون دلیل موجه از آن عدول نمی‌کند. بنابراین، نقش پزشکی قانونی در شکایت از پزشک‌نما، هم تعیین حقیقت پزشکی ماجرا است و هم پایه تصمیم حقوقی و کیفری دادگاه.

پزشکی قانونی در این نوع پرونده‌ها دو نقش کلیدی دارد:

• تشخیص صدمه: تعیین ماهیت و میزان آسیب جسمی یا روانی وارده به شاکی.
• رابطه سببیت: تأیید اینکه صدمه وارده، نتیجه مستقیم عمل غیرمجاز فرد متهم بوده است.

مجازات‌های قانونی برای پزشک‌نماها و متخلفین

قانون برای افرادی که در امور پزشکی دخالت می‌کنند، مجازات‌های سنگینی در نظر گرفته است تا از سلامت عمومی حفاظت نماید.

عناوین مجرمانه اصلی

1. جرم دخالت در امور پزشکی: این جرم مشمول مواد قانونی مشخصی به اسم قانون مربوط به امور پزشکی و دارویی می باشد که مجازات آن شامل حبس تعزیری و جزای نقدی است. در صورت تکرار جرم، مجازات تشدید خواهد شد.
2. ایجاد صدمه بدنی (غیرعمد): اگر عمل مجرمانه منجر به صدمه بدنی (نقص عضو، زوال منافع یا جراحت) شود، علاوه بر مجازات دخالت در امور پزشکی، متهم موظف به پرداخت دیه خواهد بود که میزان آن توسط پزشکی قانونی و دادگاه تعیین می‌شود.
3. کلاهبرداری (در صورت فریب): اگر متهم با فریب‌کاری و ادعای تخصص کاذب (مثلاً استفاده از عنوان پزشک یا دکتر) اقدام به دریافت پول کرده باشد، علاوه بر جرم دخالت، عنوان کلاهبرداری نیز به اتهامات او اضافه شده و مجازات تشدید می‌گردد.

مسئولیت مدیر یا صاحب سالن زیبایی

مدیر یا صاحب محلی که اجازه می‌دهد فعالیت‌های مجرمانه در آنجا صورت گیرد، نیز مسئولیت کیفری دارد. این فرد می‌تواند به عنوان معاونت در جرم یا فراهم‌کننده اسباب جرم تحت تعقیب قرار گیرد. همچنین، فعالیت آن سالن یا محل پس از اثبات جرم، قابل پلمپ خواهد بود.

کلام آخر

شکایت از پزشک‌نماها یک اقدام ضروری برای حفظ سلامت عمومی و احقاق حق فردی است. از آنجا که این پرونده‌ها پیچیدگی‌های کیفری، پزشکی و حقوقی دارند، توصیه می‌شود پیش از هر اقدامی، با وکیل متخصص در دعاوی جرایم پزشکی مشورت نمایید. حضور وکیل متخصص می‌تواند در جمع‌آوری مستندات لازم، تنظیم صحیح شکوائیه و پیگیری دقیق نظریه پزشکی قانونی، مسیر احقاق حق شما را سریع‌تر و مؤثرتر کند.

سوالات متداول