قانون جدید مهریه 14 سکه 1404 | تغییرات عندالمطالبه به عندالاستطاعه

مهریه، از دیرباز پشتوانه مالی زن بوده است، اما در سال‌های اخیر، ضمانت‌های اجرایی سنگین آن، چالش‌های قضایی و اجتماعی زیادی ایجاد کرده است. اکنون، با طرح موضوع اصلاح قانون مهریه در مجلس، جامعه در آستانه یک تحول بزرگ حقوقی قرار دارد. زمزمه‌هایی چون قانون مهریه ۱۴ سکه، حذف حبس و جایگزینی عندالمطالبه با عندالاستطاعه، نگرانی‌ها و سؤالات زیادی را در ذهن زنان و مردان ایجاد کرده است.

آیا حقوق مالی زنان تضعیف می‌شود؟ آیا بازداشت مهریه به طور کامل حذف خواهد شد؟ و مهم‌تر از همه، راه‌حل قانونی برای وصول مهریه در این ساختار جدید چیست؟

این مقاله، یک تحلیل کامل، حقوقی و کاربردی از طرح قانون جدید مهریه ۱۴۰۴ است. ما به‌طور دقیق جزئیات تغییرات، از کاهش سقف جلب و استفاده از پابند الکترونیکی گرفته تا آثار مثبت و منفی آن برای زوجین را بررسی می‌کنیم. با مطالعه این راهنما، خواهید فهمید که برای حفظ حقوق خود یا تنظیم وضعیت مالی، چه اقداماتی را باید فوراً انجام دهید.

مهریه در قانون فعلی چگونه است؟

طبق قوانین جاری کشور: مهریه مالی است که به هنگام عقد نکاح، به‌صورت عندالمطالبه یا عندالاستطاعه در سند ازدواج ثبت می‌شود. زن هر زمان که بخواهد (در مهریه عندالمطالبه) می‌تواند آن را مطالبه کند. اگر مرد از پرداخت مهریه امتناع کند و توانایی مالی نداشته باشد، ممکن است بازداشت شود.

به بیان ساده‌تر، زن برای مطالبه تا ۱۱۰ سکه نیازی به اثبات دارایی یا توانایی مالی شوهر ندارد. فقط کافی است درخواست دهد. اگر مرد نپردازد و دادگاه تشخیص دهد که توانایی دارد ولی از پرداخت خودداری می‌کند، بازداشت خواهد شد.

قانون جدید مهریه 14 سکه 

مطابق قانون جدید که امروز مورخ 1404/09/12 به تصویب مجلس نیز رسیده است، از این پس تا 14 سکه اصل بر ملائت زوج می باشد، بدین توضیح که چنانچه زوج نسبت به پرداخت تا 14 سکه اقدامی انجام ندهد، مطابق قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، به حبس محکوم خواهد شد ولی نسبت به مازاد 14 سکه، اصل بر عدم ملائت زوج است و نسبت به مازاد 14 سکه در صورتی که مالی نداشته باشد به حبس محکوم نخواهد شد.

با قانون فعلی، تا 110 سکه امکان جلب و حبس  زوج وجود دارد و با قانون جدید فقط تا 14 سکه امکان جلب زوج و حبس وی ممکن خواهد بود.در هر صورت زوج می تواند از قانون اعسار نسبت به این موضوع استفاده نماید.

البته این موضوع نیازمند تایید شورای نگهبان نیز خواهد بود.

انگیزه اصلاح قانون مهریه چیست؟

حجم زیاد زندانیان مهریه، فشار بر دادگاه‌ها، و بعضاً استفاده ابزاری از مهریه در اختلافات زناشویی، باعث شد که برخی نمایندگان مجلس پیشنهاد کنند:

• ضمانت اجرای کیفری (مثل بازداشت) برای مهریه حذف یا محدود شود
• سقف ۱۱۰ سکه کاهش یابد
• مطالبه مهریه فقط از طریق توقیف اموال صورت گیرد

قانون‌گذاران معتقدند که باید میان «حق شرعی زن» و «امنیت قضایی و اجتماعی» تعادل ایجاد شود.

جزئیات طرح اصلاح قانون مهریه

محمد تقی نقدعلی نماینده مجلس با اشاره به بررسی طرح اصلاح قانون مهریه که در تاریخ 15/06/1404 در دستور کار مجلس قرار گرفته ، اظهار نمود: این طرح شامل تغییرات مهمی در زمینه نحوه اجرای محکومیت های مالی، تمکین و ساز و کار وصول مهریه است.

وی در تشریح جزئیات این طرح اظهار داشت: در گذشته در صورت ناتوانی محکوم علیه از پرداخت مهریه، حکم حبس صادر می شد، اما در اصلاحات جدید، در صورتت توانایی پرداخت نیز، حکم حبس حذف و به پابند الکترونیکی تبدیل می شود تا فرد در زندان نگهداری نشود. یکی دیگر از مهمترین تغییرات، مربوط به حق حبس است، به این معنا که اگر زن نخستین قسط از مهریه خود را دریافت کرد، دیگر نمی تواند از وظایف زناشویی خودداری کند و در صورت امتناع، استحقاق دریافت نفقه را نخواهد داشت.

بر اساس طرح ارائه‌شده در سال ۱۴۰۴

• ضمانت کیفری برای مهریه به ۱۴ سکه کاهش می‌یابد: یعنی اگر مرد فقط ۱۴ سکه از مهریه را نپردازد، ممکن است بازداشت شود؛ اما برای مازاد بر آن، زن فقط باید از طریق توقیف اموال و اثبات دارایی اقدام کند.

• استفاده از پابند الکترونیکی به‌جای زندان: در مواردی، به‌جای زندان، از پابند الکترونیکی استفاده می‌شود تا مرد در بازداشت نباشد اما تحت نظارت باشد.

• تشویق به تقسیط مهریه و ایجاد بانک اطلاعات مالی زوجین: قانون جدید به‌دنبال شفاف‌سازی وضعیت مالی طرفین و جلوگیری از پنهان‌کاری مالی است.

قانون جدید مهریه ۱۴ سکه

در سال‌های اخیر، موضوع مهریه و نحوه وصول آن به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات حقوق خانواده در ایران تبدیل شده است. با افزایش نرخ سکه و ناتوانی بسیاری از مردان در پرداخت مهریه‌های سنگین، هم دادگاه‌ها با حجم عظیمی از پرونده‌های مربوط به مهریه مواجه شدند و هم مطالبات عمومی برای اصلاح این روند بالا گرفت. به همین دلیل، قانون‌گذار در سال ۱۴۰۳ اقدام به تغییراتی در قوانین مربوط به مهریه کرد که مهم‌ترین آن‌ها، محدود کردن ضمانت اجرای حبس برای مهریه به ۱۴ سکه است.

اصل قانون چیست؟

طبق قانون جدید، اگر مردی مهریه همسر خود را پرداخت نکند، تنها تا سقف ۱۴ سکه امکان صدور حکم جلب یا اعمال ماده ۲ قانون اجرای محکومیت‌های مالی برای او وجود دارد. به عبارت ساده‌تر، اگر مهریه زن مثلاً ۱۰۰ سکه باشد و شوهر فقط ۱۴ سکه آن را پرداخت کرده باشد، زن نمی‌تواند بابت ۸۶ سکه باقیمانده، تقاضای جلب یا زندان کردن مرد را داشته باشد. او فقط می‌تواند با روش‌هایی چون توقیف اموال یا دریافت اقساط، باقی مهریه را مطالبه کند.

قانون مالیات مهریه 1404

قانون مالیات مهریه یکی از طرح‌ های کمیسیون قضایی مجلس است که هنوز تصویب و ابلاغ نشده است. اما برای جلوگیری از افزایش سقف مهریه و تعیین مهریه های سنگین از سوی خانواده ها در کمیسیون قضایی مجلس در دست تدوین و بررسی می باشد.

بر اساس این طرح قرار است سقف مهریه ۱۴ سکه تعیین شود به این معنا که برای  مهریه تا سقف ۱۴ عدد سکه نیاز به پرداخت مالیات وجود ندارد.

اما اگر مهریه از ۱۵ تا ۱۰۰ عدد سکه باشد ۱.۱ دهم درصد مالیات و اگر مهریه ۱۰۱ تا ۲۰۰ عدد سکه باشد ۲ درصد  مالیات به آن تعلق می گیرد و اگر میزان مهریه تعیین شده  از ۲۰۰  عدد سکه بیشتر باشد ۱۵ درصد به عنوان مالیات ثبت مهریه برای آن  در نظر گرفته می شود و زوجه برای به اجرا گذاشتن مهریه و دریافت آن از همسر باید این مبلغ را به خزانه عمومی واریز نماید.

به عبارت ساده بر اساس این قانون قرار است سقف مهریه ۱۴ سکه باشد و اگر بیشتر از این میزان باشد فرد خواهان باید به نسبت تعیین شده مالیات ثبت مهریه را بپردازد تا بتواند اجرائیه دریافت مهریه را از مراجع قانونی دریافت کند.

حتما بخوانید: همه چیز درباره مراحله مطالبه مهریه

آثار حقوقی قانون جدید مهریه برای زنان

اگر قانون جدید تصویب شود، بانوان با این چالش‌ها روبه‌رو می‌شوند:

• کاهش ابزار فشار: بازداشت یکی از ابزارهای فشار برای گرفتن مهریه بوده که در قانون جدید عملاً محدود می‌شود.

• نیاز به اثبات دارایی مرد: در مواردی که مهریه بیش از ۱۴ سکه است، زن باید دارایی همسر خود را شناسایی و معرفی کند؛ که اغلب سخت و زمان‌بر است.

آثار قانون جدید مهریه برای مردان

آثار مثبت

• کاهش احتمال بازداشت: مردان کمتر در معرض حبس به‌خاطر مهریه قرار می‌گیرند.

• ایجاد فرصت برای مذاکره: امکان پرداخت قسطی یا توافقی بیشتر می‌شود.

آثار منفی

• امکان توقیف اموال بیشتر: اگر دارایی مخفی یا قابل شناسایی داشته باشند، ممکن است تمام مهریه توقیف شود.

• افشای اطلاعات مالی: بانک اطلاعات مالی زوجین می‌تواند به ضرر کسانی باشد که سابقاً اموال خود را پنهان می‌کردند.

جایگاه وکیل در شرایط جدید

در ساختار جدید قانون مهریه، نقش وکیل بیش از قبل پررنگ است:

• در شناسایی و توقیف اموال زوج: وکیل با دسترسی به سامانه‌های قانونی و دانش فنی، بهتر می‌تواند اموال قابل توقیف را بیابد.

• در جلوگیری از تضییع حقوق زن یا مرد: بسیاری از دعاوی مهریه در دادگاه، به‌خاطر اشتباه در تنظیم دادخواست یا عدم آگاهی از فرایند، شکست می‌خورند.

• در تنظیم اعسار یا تقسیط به نفع زوج: دفاع حرفه‌ای در برابر دادخواست مهریه نیز نیازمند وکیل متخصص است.

اگر شما زوجه هستید، این اقدامات را فراموش نکنید

• اقدام فوری برای مطالبه مهریه: تا زمانی که قانون جدید تصویب نشده، فرصت استفاده از قانون فعلی را از دست ندهید.
• شناسایی دارایی همسر: اگر مهریه بالای ۱۴ سکه دارید، اموال قابل توقیف همسر خود را شناسایی و به وکیل خود اعلام کنید.
• از ارسال پیامک و تماس بدون سند رسمی خودداری کنید: پیام‌های غیررسمی ممکن است در روند دادرسی بی‌اثر باشند.
• با وکیل مشورت کنید: حتی قبل از اقدام قانونی، مشاوره حقوقی می‌تواند مسیر شما را مشخص و احتمال موفقیت را چند برابر کند.

حتما بخوانید: نکات کلیدی در مورد توقیف اموال و مستثنیات دین در مهریه

اگر شما زوج هستید، این نکات مهم است

• در صورت ناتوانی، اعسار بدهید: اگر توانایی پرداخت ندارید، می‌توانید با ارائه دلایل و مستندات، از دادگاه تقسیط یا مهلت بگیرید.

• اموال خود را پنهان نکنید: قانون جدید دسترسی به اطلاعات مالی را افزایش داده و پنهان‌کاری ممکن است تبعات کیفری داشته باشد.

• تلاش برای سازش و توافق: گاهی با یک توافق منطقی، می‌توان از دعوای طولانی و هزینه‌بر جلوگیری کرد.

اکثر وکلای حرفه‌ای معتقدند که:

• کاهش ضمانت اجرایی کیفری، مهریه را از «ابزار تنبیهی» به «حق مالی واقعی» تبدیل می‌کند.
• اما در نبود سازوکارهای دقیق برای شناسایی اموال، ممکن است زنان متضرر شوند.
• شفاف‌سازی وضعیت مالی زوجین باید با ضوابط محکم انجام شود تا هر دو طرف عدالت را احساس کنند.

قانون جدید مهریه، همچنان در مرحله بررسی است، اما اگر تصویب شود، مسیر مطالبه مهریه تغییر خواهد کرد.

کلام پایانی

قانون جدید مهریه، با هدف تسهیل وصول حقوق زن و شفاف‌سازی شرایط پرداخت مهریه تصویب شده است. این قانون، امکان مطالبه فوری مهریه عندالمطالبه را تسهیل می‌کند، مراحل دادرسی را منظم می‌نماید و ضمن حمایت از حقوق زنان، چارچوب قانونی محکمی برای رسیدگی به دعاوی مهریه فراهم می‌آورد.

با این حال، پیچیدگی‌های قانونی و نیاز به ارائه مستندات دقیق، باعث می‌شود که پیگیری مهریه بدون وکیل متخصص ممکن است زمان‌بر و پرچالش باشد. استفاده از مشاوره حقوقی حرفه‌ای، می‌تواند مسیر وصول مهریه را کوتاه‌تر، امن‌تر و مطمئن‌تر کند.

سوالات متداول